Społem - przez dekady symbol polskiego handlu detalicznego. Dziś, choć marka wciąż istnieje i pozostaje nawet rozpoznawalna, jej obecność na rynku systematycznie się kurczy. Spółdzielcy coraz częściej przyznają, że w starciu z sieciami zwykle zagranicznych dyskontów ich sklepy nie mają szans.

Dwa tysiące placówek

Obecnie pod szyldem Społem działa – według szacunków – ponad 2 tys. placówek w całym kraju. To głównie sklepy spożywcze, ale także punkty z artykułami gospodarstwa domowego, pojedyncze kawiarnie czy bary mleczne. Dokładnej liczby nie sposób ustalić, ponieważ sieć nie ma scentralizowanej struktury.

Z informacji Business Insider Polska wynika, że od 2019 r. zamknięto ok. 50 sklepów Społem, choć sporadycznie otwierane są też nowe punkty.

Problemy sklepów Społem. Coraz więcej zamknięć

Szyld Społem znika z mapy polskich miast stopniowo, ale systematycznie. W okresie PRL działało nawet 11 tys. takich placówek.

Jesienią 2025 r. szeroko komentowano likwidację Powszechnej Spółdzielni Spożywców „Społem” w Łodzi. Wszystkie jej sklepy – jeszcze niedawno było ich dziesięć – mają zostać zamknięte.

Podobne informacje napływają ze Szczecina. Zlikwidowano tam sklep odzieżowy Junior & Senior, działający przez pół wieku. Zamknięto także sklepy Społem „Stoczniowiec” i „Marianna”, a w planach jest likwidacja kolejnego – „Hermes”. Część nieruchomości ma ustąpić miejsca inwestycjom mieszkaniowym.

Lista zamknięć jest dłuższa – z mapy zniknęły również sklepy z Warszawy i Pruszkowa.

Biedronka zastępuje Społem

W miejsce dawnych sklepów spółdzielczych coraz częściej wchodzą dyskonty. W 2024 r. punkt Społem w bydgoskim centrum handlowym Rywal zastąpiła Biedronka. Z kolei we wrocławskim Domu Handlowym Feniks po likwidacji sklepu Społem otwarto market Dino.

To symboliczne zmiany — tradycyjny handel spółdzielczy ustępuje miejsca sieciom zarządzanym centralnie, dysponującym ogromnym zapleczem logistycznym i marketingowym.

W Polsce rosną tymczasem duże sieci handlowe. Żabka ma już ponad 12 tys. sklepów, Lidl zbliża się do 1 tys., Biedronka ma 3,8 tys., a Dino — ponad 3 tys. Aldi przekroczył już 400 sklepów w Polsce. Swoich ambicji nie ukrywa też Netto, które chce mieć nad Wisłą nawet 1 tys. punktów

— czytamy w Business Insider

Rozdrobnienie zamiast siły

Jednym z głównych problemów Społem jest jego struktura. To nie jednolita sieć, lecz system luźno powiązanych spółdzielni. Po 1990 r., na mocy nowych regulacji, dawne struktury rozbito na ponad 300 mniejszych podmiotów. Każdy z nich działa w dużej mierze samodzielnie.

Początkowo, jak czytamy w portalu, autonomia miała być atutem w realiach gospodarki rynkowej. Spółdzielnie mogły elastycznie reagować na lokalne potrzeby, a nawet konkurować między sobą. Jednak wraz z wejściem wielkich, zwykle zagranicznych graczy, rozdrobnienie zaczęło być obciążeniem.

Była jedna Łódzka Spółdzielnia Spożywców, to podzielili ją na 14 mniejszych. To wręcz niesamowity błąd, bo przy takiej konkurencji, jaka weszła w późniejszych latach, nie byliśmy w stanie konkurować z dużymi sklepami. Gdybyśmy pozostali jednym Społem, to kupując od dostawców, otrzymalibyśmy lepsze ceny

— mówiła w „Gazecie Wyborczej”, Wiesława Kołek, prezeska Spółdzielczego Domu Handlowego Central w Łodzi, cytowana przez Business Insider.

Bez szans z cenami dyskontów

Podobnie oceniają sytuację sami spółdzielcy.

Każdy widzi reklamy Biedronki czy Lidla. Ale reklamy to nie wszystko. Te sieci mogą sobie po prostu pozwolić na niższe ceny, bo mają zupełnie inną pozycję w rozmowach z dostawcami — i są w stanie wynegocjować dużo niższe ceny

— stwierdził jeden ze spółdzielców Społem.

W efekcie sklepy Społem po prostu nie mogą zaoferować tak korzystnych cen, jak Biedronka, Lidl i spółka.

Niespełnione scenariusze ratunkowe

Przez lata pojawiały się koncepcje, by część sklepów Społem objąć wsparciem państwa — na przykład poprzez Krajową Grupę Spożywczą. Na zapowiedziach jednak się skończyło.

CZYTAJ TEŻ: Mają już dosyć wojny cenowej między Lidlem i Biedronką. Przedstawiciele rodzimych sieci spotkali się z władzami UOKiK

oprac. SC/Business Insider Polska

Wszystkie najnowsze artykuły znajdziesz na wPolityce.pl/najnowsze. Nie przegap!