Amerykanie uznali je za mniej szkodliwe, Polska chce ich zakazać

Podczas gdy w Polsce rząd pracuje nad przepisami, które wyrzucą z rynku większość saszetek nikotynowych, amerykańska FDA dopuściła producenta ZYN do informowania, że całkowite zastąpienie nimi papierosów wiąże się z niższym ryzykiem wybranych chorób. Czy decyzja jednego z najbardziej wymagających regulatorów świata stanie się ważnym punktem odniesienia w dyskusji o kierunku regulacji także w Polsce?

Ustawa UD213

Saszetki nikotynowe w ostatnich miesiącach stały się w Polsce przedmiotem debaty politycznej i regulacyjnej. Impulsem do niej było oczywiście używanie ich przez prezydenta Karola Nawrockiego. Politycy Koalicji Obywatelskiej i niektórzy sprzyjający rządowi dziennikarze próbowali zrobić z legalnej używki sensację, sugerując nawet w czasie kampanii wyborczej, że kandydat prawicy ma… problem z narkotykami. Oczywiście okazało się to wielką bzdurą, co udowodniły m.in. przeprowadzone przez Nawrockiego badania na obecność zakazanych substancji w organizmie. Jego kontrkandydat Rafał Trzaskowski przejść przez takie badanie nie chciał.

Rząd Donalda Tuska chce dzisiaj de facto wyeliminować saszetki z rynku. Trwają prace nad projektem ustawy UD213, przewidującej m.in. zakaz stosowania w saszetkach aromatów innych, niż tytoniowy.

Niższe ryzyko

W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych zapadła decyzja, która może stanowić istotny punkt odniesienia dla tej debaty. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) przyznała 20 wariantom saszetek nikotynowych ZYN status Modified Risk Tobacco Product (MRTP). Oznacza to, że po przeprowadzeniu wieloetapowej oceny naukowej producent uzyskał zgodę na informowanie, iż całkowite zastąpienie papierosów tym produktem wiąże się z niższym ryzykiem wybranych chorób związanych z paleniem.

Decyzję FDA odnotował m.in. Wall Street Journal, informując, że regulator zgodził się na przekazywanie konsumentom informacji, iż stosowanie ZYN zamiast papierosów wiąże się z niższym ryzykiem raka jamy ustnej, chorób serca, raka płuc, udaru mózgu, rozedmy płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Gazeta podkreślała jednocześnie, że decyzja dotyczy porównania z papierosami, a nie uznania saszetek nikotynowych za produkty bezpieczne.

FDA zaznaczyła, że autoryzacja MRTP nie oznacza, iż saszetki nikotynowe są wolne od ryzyka. Agencja nie uznała nikotyny za substancję obojętną dla zdrowia ani nie rekomenduje rozpoczynania używania takich produktów przez osoby niepalące. Ocena dotyczy wyłącznie dorosłych palaczy, którzy całkowicie zastępują papierosy saszetkami nikotynowymi.

Warto również przypomnieć, że decyzja MRTP była kolejnym etapem postępowania prowadzonego przez FDA. Już w styczniu 2025 r., po zakończeniu procedury PMTA (Premarket Tobacco Product Application), agencja dopuściła do sprzedaży 20 wariantów ZYN, uznając, że ich wprowadzenie na rynek jest właściwe z punktu widzenia ochrony zdrowia publicznego. FDA wskazywała wówczas, że produkt nie wiąże się z narażeniem na toksyczne substancje powstające podczas spalania tytoniu, a część dorosłych palaczy może całkowicie przejść z papierosów na ten rodzaj wyrobu.

Co z dorosłymi użytkownikami?

Celem polskiego projektu regulacji dotyczących saszetek jest oficjalnie ograniczenie atrakcyjności tych produktów dla osób niepełnoletnich (które nie mogą ich legalnie nabyć). Będzie miał on miał jednak oczywiście znaczenie przede wszystkim dla dorosłych użytkowników. Jak podkreśla branża, ograniczenie legalnej oferty wyłącznie do wariantów tytoniowych może wpłynąć na zachowania części konsumentów, w tym na decyzje dotyczące powrotu do papierosów lub poszukiwania produktów poza legalnym rynkiem. Z tego względu ocena skutków regulacji powinna obejmować nie tylko kwestie ochrony młodzieży, ale również wpływ na zdrowie publiczne, funkcjonowanie legalnego rynku oraz skuteczność egzekwowania przepisów.

Decyzja FDA nie przesądza oczywiście o kierunku regulacji w Europie, ale pokazuje, że amerykański regulator zdecydował się różnicować ocenę poszczególnych kategorii produktów nikotynowych na podstawie dostępnych dowodów naukowych. Zdaniem branży w kontekście prac nad projektem UD213 zasadnym wydaje się odniesienie także do tej argumentacji oraz przedstawienie analiz uzasadniających wybór bardziej restrykcyjnych rozwiązań w Polsce i Unii Europejskiej.

olnk