Czy gwałtownie rosnące zadłużenie zagraniczne, to pomysł rządu Tuska „na wciągnięcie” Polski do strefy euro?

W ostatnich dniach media obiegła informacja, że ministerstwo finansów złożyło w Luksemburgu dokumentację dotyczącą programu emisji polskich obligacji średnioterminowych o wartości do 100 mld euro i choć jest to aktualizacja prospektu emisyjnego w ramach programu Euro Medium Term Note (EMTN), to maksymalna wielkość tej propozycji robi wrażenie. Wcześniejszy polski program EMTN z marca 2025 roku, wynosił 85 mld euro, więc aktualizacja powiększa go aż o 18 proc. i choć przecież nie oznacza to, że w tym roku wyemitujemy obligacje o tej wartości, to jednak prognozowany przyrost długu publicznego w 2026 roku o ok. 420 mld zł, zapewne spowoduje, że rząd sporą jego część sfinansuje za granicą w walutach obcych. Pożyczanie w walutach obcych głównie w euro, przynajmniej teoretycznie jest tańsze, niż w polskim złotym (niższy poziom oprocentowania w strefie euro, niż w naszym kraju), ale w ten sposób bierzemy na siebie ryzyko kursowe, które ostatecznie może spowodować, że będzie ono bardzo drogie. Przekonali się o tym frankowicze (było ich ponad 700 tys), którzy pożyczali we frankach na zakup mieszkań, a po gwałtownym umocnieniu się szwajcarskiego franka w stosunku do złotego, okazało się, że wartość ich kredytów wyrażona w złotych, często się wręcz podwoiła. Tylko rozstrzygnięcie TSUE, kwestionujące tzw. klauzule abuzywne w tym umowach kredytowych, uratowało setki tysięcy gospodarstw domowych w Polsce przed bankructwem, właśnie ze względu na zmaterializowanie się ryzyka kursowego.

Rzeczywiście ponad 2 lata rządów Tuska i przygotowanie przez ministra Domańskiego już 3 budżetów z gigantycznymi deficytami: w 2024 roku w wysokości 211 mld zł, w 2025 roku aż 276 mld zł i planowany na 2026 roku w wysokości 276 mld zł, spowodowało, że suma samych tych deficytów to około 760 mld zł i takie pieniądze rząd musi pożyczyć, żeby je sfinansować. Ale rząd Tuska pożycza, także poza budżetem, aby finansować zadania publiczne, więc łączny dług liczony metodą unijną (ESA 2010), czyli dług instytucji rządowych i samorządowych (EDP), wzrośnie przez te trzy lata, aż o blisko 1,1 biliona złotych i osiągnie na koniec 2027 roku astronomiczną wartość ponad 2,7 biliona złotych. Skoro tak gwałtownie rośnie dług liczony metodą unijna, równie gwałtownie rośnie, także ten liczony metodą krajową, czyli dług Skarbu Państwa i państwowy dług publiczny (PDP) i to ta ostatnia kategoria długu jest opisana w Konstytucji RP w ten sposób, że jej wielkość, nie może przekroczyć 60 proc. PKB.

Otóż dług Skarbu Państwa urósł w 2024 roku o blisko 350 mld zł do kwoty 1,63 biliona zł, w 2025 roku o kolejne 325 mld zł do kwoty 1,96 biliona zł i wreszcie w 2026 roku wzrośnie o ponad 310 mld zł do kwoty aż 2,72 biliona zł. W ramach długu Skarbu Państwa, bardzo mocno w latach rządów Tuska, rośnie jego cześć zagraniczna (Fa więc pożyczanie w walutach obcych) i tak w 2023 roku była to kwota ok 320 mld zł, w 2024 roku już blisko 376 mld zł, w 2025 roku prawie 410 mld zł, a wg prognozy ministra finansów z dokumentu „Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2026-2029”, w 2026 roku wyniesie już 477 mld zł. A więc w ciągu zaledwie 3 lat cześć zagraniczna długu Skarbu Państwa, wzrośnie o blisko 160 mld zł i to mimo tego, że mocny złoty w tym okresie, powoduje, że dług w walutach obcych przeliczany na złote, rośnie jednak trochę wolnej. A przypomnijmy, że dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (EDP) w roku 2026 będzie wyższy od długu Skarbu Państwa o ok. 450 mld zł i wg wspomnianej Strategii ministra finansów, wyniesie jak już wspomniałem 2,72 bilionów złotych i duża cześć tej wyżej wymienionej różnicy, to dług w walutach obcych.

Przypomnijmy, że część środków, które otrzymaliśmy i otrzymamy także w tym roku i w latach następnych z UE, miała i będzie miała charakter pożyczkowy i to ona także jest zawarta we wspomnianej kwocie różnicy pomiędzy długiem SP, a długiem EDP. Otóż przypomnijmy, że Polska otrzymała ok 58 mld euro w ramach instrumentu NextGenerationUE, w tym ok. 34 mld euro to środki o charakterze pożyczkowym, z kolei w ramach kolejnego instrumentu SURE na tworzenie miejsc pracy w związku z kryzysem wywołanym pandemią Covid19, kwotę około 4,3 mld euro, no i najprawdopodobniej w ramach programu SAFE, mimo weta prezydenta Nawrockiego, kwotę około 44 mld euro. Sumarycznie więc tylko te trzy pożyczki unijne z ostatnich kilku lat wyniosą około 82 mld euro i sukcesywnie tak jak te środki do nas wpływają, są doliczane do długu EDP i jak każde pożyczanie w walucie obcej, są obarczone ryzykiem kursowym.

Skoro tylko część zagraniczna długu Skarbu Państwa wyniesie na koniec 2026 roku ok. 477 mld zł, a więc już ponad 100 mld euro, a dodatkowo w postaci pożyczek z UE, zostaniemy obciążeni kwotą ponad 82 mld euro, to być może, gdyby nie daj Boże dotknął nas jakiś duży kryzys i doszło do poważnej dewaluacji złotego, to okaże się, że wynoszący blisko 200 mld euro dług w walutach obcych, będzie dla nas takim obciążeniem, że trudno będzie nam go spłacać. Wtedy wejdą „cali na biało” czołowi politycy Platformy i związani z tą partią ekonomiści i powiedzą, nie mamy innego wyjścia, jesteśmy tak zadłużeni, w tym także w walutach obcych, że tylko wejście do strefy euro, gdzie są niższe stopy procentowe, pozwoli na to, że będziemy w stanie go obsługiwać. Taka strategia może stać za działaniami ekipy Tuska, która nie tylko zadłuża Polskę w rekordowym tempie, ale także zwiększa wyraźnie zadłużanie w walutach obcych, które na koniec 2026 roku, będzie wynosiło około 25 proc. całego zadłużenia, co oznacza, że w ciągu ostatnich trzech lat wzrosło ono o blisko 5 pp w stosunku do roku 2023. Potwierdzeniem realizacji tej strategii jest złożenie przez ministra Domańskiego w Luksemburgu dokumentacji dotyczącej programu emisji polskich obligacji średnioterminowych o wartości, aż do 100 mld euro, co oznacza przyśpieszanie pożyczania w walutach obcych, aby sfinansować wzrost długu publicznego, a także prowadzone przez rząd Tuska wręcz „po trupach” działania, aby zawrzeć umowę pożyczkową SAFE na kwotę blisko 44 mld euro.