Zmiana kalkulacji strategicznych?Zmiana kalkulacji strategicznych? "Bezpośredniej przyczyny zawarcia porozumienia należy szukać w doświadczeniach wojny Izraela i USA z Iranem"

 Znaczenie dokumentu wykracza bowiem poza zwykłą deklarację współpracy wojskowej. Jego najważniejsza klauzula, zgodnie z którą atak na jedno z państw-sygnatariuszy ma być traktowany jak atak na wszystkie, przypomina art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego i wprowadza element zbiorowej obrony do relacji między trzema najsilniejszymi militarnie i politycznie państwami świata sunnickiego.

W geopolityce znaczenie sojuszu określa nie tylko literalna treść dokumentu, lecz także moment jego zawarcia, potencjał jego uczestników oraz ich percepcja zagrożeń. Pod tym względem pakt z Mekki trudno traktować jako wydarzenie neutralne. Jest on odpowiedzią na przyspieszającą fragmentację regionalnego systemu bezpieczeństwa oraz rosnące przekonanie, że dotychczasowy model, bazujący przede wszystkim na amerykańskiej obecności wojskowej i gwarancjach Waszyngtonu, nie zapewnia już państwom regionu bezpieczeństwa na wystarczającym poziomie.

Znaczenie nowego układu wynika przede wszystkim z komplementarności jego uczestników. Arabia Saudyjska wnosi kapitał, zasoby energetyczne, ogromne możliwości finansowania zakupów uzbrojenia oraz szczególną pozycję polityczną w świecie arabskim i islamskim. Turcja dysponuje jedną z największych armii NATO, doświadczeniem operacyjnym zdobytym w Syrii, Iraku, Libii i na Kaukazie oraz dynamicznie rozwijającym się przemysłem obronnym. Pakistan ma arsenał nuklearny oraz doświadczenie strategiczne związane z odstraszaniem jądrowym.