Zdrajcy wewnętrzni – prawdziwi inspiratorzy rozbiorów PolskiZdrajcy wewnętrzni – prawdziwi inspiratorzy rozbiorów Polski. Czy to wciąż aktualne zagrożenie?

Zbliża się 370. rocznica pierwszego sformalizowanego aktu rozbiorowego w naszej historii. 6 grudnia 1656 r. w siedmiogrodzkim Radnot zawarto złowrogi dla naszej ojczyzny traktat, którego sygnatariuszami byli: monarcha szwedzki Karol X Gustaw, elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm Hohenzollern, książę Siedmiogrodu Jerzy II Rakoczy, kozacki watażka Bohdan Chmielnicki oraz arcyzdrajca z litewskiego rodu arystokratycznego Bogusław Radziwiłł.

„Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło” – słynna fraza z sienkiewiczowskiego „Potopu”, włożona w usta Bogusława Radziwiłła, została przyobleczona w realne działania, które mogły uśmiercić potężną jeszcze do niedawna Rzeczpospolitą.

Warto przeanalizować ten przykład i zastanowić się nad rolą wewnętrznych zdrajców w procesach rozbiorowych na przestrzeni dziejów.

Trzy czarne charaktery

Bogusław Radziwiłł, Hieronim Radziejowski, Jerzy Niemirycz – trzy czarne charaktery. Każdy kierował się innymi pobudkami, lecz ich knowania w omawianym czasie miały jednoznaczny charakter zdrady stanu.

Hieronim Radziejowski, podkanclerzy koronny, w 1650 r. ożenił się ze świeżo owdowiałą magnatką Elżbietą ze Słuszków Kazanowską, która odziedziczyła olbrzymi majątek po Adamie Kazanowskim. Ów mariaż, a dokładniej podejrzenia wokół wierności małżeńskiej, okazały się pretekstem do rozpoczęcia konfliktu między magnatem a ówczesnym królem Janem II Kazimierzem. Radziejowski napisał list do królowej, w którym skrytykował Jana Kazimierza za sposób prowadzenia wyprawy, a także sugerował, że król ma romans z jego żoną.