Partie służą samoorganizowaniu się obywateli w celu wzięcia odpowiedzialności za państwo rozumiane jako dobro wspólne wszystkich obywateli. W świetle konstytucji RP partie polityczne służą obywatelom polskim do wykonywania swoich suwerennych praw i obowiązków względem ojczyzny. Uprawnienie obywateli do samostanowienia o państwie jest jednym z podstawowych gwarantów jego autonomii.

W ostatnim czasie bez większego echa w mediach przemknęły dwa orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące prawa do członkostwa w partiach politycznych przysługującego wyłącznie obywatelom Czech i Polski. Zdaniem Komisji Europejskiej obywatele Unii, którzy mieszkają w wymienionych państwach członkowskich, ale nie są oni ich obywatelami, „przemieszczając się”, nie mogą korzystać ze swojego prawa kandydowania w wyborach lokalnych i europejskich na takich samych warunkach jak obywatele czescy i polscy. KE uznała, że ograniczenie prawa członkostwa w partiach politycznych wyłącznie do osób posiadających czeskie lub polskie obywatelstwo stanowi przejaw dyskryminacji i skierowała do TSUE skargi przeciwko Republice Czeskiej i Polsce.