Ostatni przywódca Związku Sowieckiego to modelowy przykład człowieka, którego działalność przyniosła odwrotny skutek niż przez niego zamierzony.

Kto w największym stopniu przyczynił się do upadku Związku Sowieckiego i obalenia komunizmu w Europie? Zachodni publicyści i politycy na tak postawione pytanie najczęściej odpowiadają, że nie był to ani Ronald Reagan, ani Jan Paweł II, ale… Michaił Gorbaczow. Rzeczywiście przyłożył on rękę do krachu imperium i klęski ustroju, choć tak naprawdę nie było to jego zamiarem. Wręcz przeciwnie, z całej siły dążył do wzmocnienia państwa sowieckiego i systemu komunistycznego, jednak procesy, które uruchomił, wymknęły się spod kontroli i doprowadziły do efektów odwrotnych niż założone.