Migracja z krajów Trzeciego Świata to najpoważniejsze wyzwanie, któremu nie potrafi sprostać obecna Europa. Ma ono charakter polityczny, ale jego cywilizacyjna stawka wykracza poza potocznie rozumianą politykę. To odpowiedź na pytanie, czy Europa przetrwa jako kulturowa wspólnota, co ma znaczenie nie tylko dla naszego kontynentu.

Ogólne sformułowania nie oddają złożoności zagadnienia. Być może cywilizacja europejska żyć będzie tylko w niektórych krajach, np. w Polsce i naszym regionie. Z pewnością jednak weszliśmy już w okres turbulencji, które rozstrzygną losy europejskich państw narodowych i ich szerszej, kulturowej tożsamości.