To zaboli Magyara! Autorytety przeciwko bezprawiuTo zaboli Magyara! Autorytety przeciwko bezprawiu

Wśród ponad trzydzieściorga sygnatariuszy listy nazwanego „dziesięcioma zasadami wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w państwie prawa” znaleźli również prawnicy, którzy nie są kojarzeni ze środowiskami węgierskiej prawicy. 

Mowa tu o takich nazwiskach jak  były przewodniczący liberalnego Związku Wolnych Demokratów Gábor Fodor, współzałożyciel i były poseł tego samego ugrupowania Péter Hack, a także András Schiffer – były lider i współzałożyciel zielonej partii LMP, znany m.in. z braku zgody na działania rządów Viktora Orbana. 

Oto treść listu:

Dziesięć zasad wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w państwie prawa

My, niżej podpisani prawnicy, wierzymy w zdobycze transformacji ustrojowej, które wytyczyły wyraźną granicę między państwem prawa a państwem policyjnym, gwarantując wolność jednostki i wyznaczając granice swobody działania władzy. Mamy poczucie, że dziś te zdobycze sprzed 37 lat są zagrożone.

1. W państwie prawa podstawowe prawa człowieka przysługują wszystkim na równych zasadach, również osobom naruszającym prawo. Postępowanie zgodne z zasadami państwa prawa jest nieodzowne także wówczas, gdy w danej sprawie społeczeństwo słusznie domaga się rozliczeń.

2. W państwie prawa każdemu przysługuje domniemanie niewinności. Zasada ta wymaga, by podejrzanych nie doprowadzano przed właściwe organy z kajdanami na rękach i nogach, jeżeli nie istnieje konkretne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Domniemanie niewinności oraz wymóg rzetelnego procesu narusza praktyka przekształcania postępowań karnych w upokarzające i zastraszające spektakle polityczne rozgrywane na oczach mediów.

3. W państwie prawa tymczasowe aresztowanie nie jest karą wymierzaną z wyprzedzeniem, lecz koniecznym i proporcjonalnym pozbawieniem wolności osobistej osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne, służącym zapewnieniu prawidłowego toku tego postępowania.

4. W państwie prawa tymczasowe aresztowanie jest instytucją obwarowaną ścisłymi przesłankami ustawowymi: można je stosować wyłącznie w razie realnej i uzasadnionej obawy, że dana osoba ucieknie, ukryje się, ponownie popełni przestępstwo lub będzie utrudniać postępowanie dowodowe. Całkowitym absurdem jest powoływanie się na te przesłanki wobec osób, w przypadku których ponowne popełnienie przestępstwa jest z istoty rzeczy wykluczone, które od miesięcy wiedziały o przygotowywanych postępowaniach, dobrowolnie zgłosiły się do organów ścigania i — gdyby miały taki zamiar — mogły już dawno zniszczyć dowody.

5. W państwie prawa celem tymczasowego aresztowania nie może być złamanie człowieka ani wymuszanie wyjaśnień lub zeznań. Pozbawienie wolności zarządzone pod zmyślonymi pretekstami stanowi torturę, która służy nie praworządności, lecz demonstracji siły władzy i zastraszaniu.

6. W państwie prawa kompetencja sądu do orzekania o pozbawieniu wolności ma służyć ochronie praw jednostki. Nowelizacja węgierskiego kodeksu postępowania karnego z 1989 roku, w tym przekazanie sądom kompetencji do stosowania tymczasowego aresztowania — określanego wówczas jako „előzetes letartóztatás” — odzwierciedlała zmianę postrzegania relacji między państwem a jednostką oraz wzrost znaczenia wolności osobistej. Automatyczne orzekanie tymczasowego aresztowania pozbawia sądową ochronę praw jednostki treści i czyni ją zbędną.

7. W państwie prawa, zgodnie z przepisami ustawy, kajdanki można stosować wyłącznie w razie zagrożenia ucieczką, atakiem lub autoagresją albo w przypadku stawiania oporu.

8. W państwie prawa stosowanie środków przymusu nie może przybierać formy upokarzającego i zastraszającego spektaklu politycznego. Wyprowadzanie podejrzanych na lince prowadzącej, na oczach kamer, narusza wymóg proporcjonalności.

9. W państwie prawa nie ma żadnego akceptowalnego uzasadnienia dla inwigilowania obrońcy.

10. W państwie prawa jedynym celem postępowania karnego może być ustalenie obiektywnej prawdy, nie zaś potwierdzenie tezy politycznej.

Péter Hack — profesor emeritus, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
Gábor Fodor — były minister, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
András Schiffer — adwokat, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
Mihály Bihari — profesor emeritus, były prezes Trybunału Konstytucyjnego, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
László Bodolai — adwokat;  
Zoltán Borbély — adwokat;  
Rudolf Garay — adwokat;  
István Gortvay — adwokat;  
András Grundtner — osoba sprawująca urząd publiczny;  
Róbert Juharos — adwokat, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
András Koltay — profesor uniwersytecki;  
Imre Kónya — adwokat, założyciel i lider Niezależnego Forum Prawników, były minister spraw wewnętrznych;  
Mária Kóródi — była posłanka i wiceprzewodnicząca Zgromadzenia Narodowego, była minister;  
Tamás Kötter — pisarz, adwokat;  
István Kukorelli — profesor emeritus, były sędzia Trybunału Konstytucyjnego;  
Dániel Kurucz — redaktor naczelny „Köztér”;  
Zoltán Lomnici junior — adwokat;  
Botond Mándics — adwokat;  
István László Mészáros — adwokat, były poseł do Zgromadzenia Narodowego;  
Angelika Mihalik — adwokat;  
Tibor Navracsics — docent uniwersytecki, były minister i poseł do Zgromadzenia Narodowego, były członek Komisji Europejskiej;  
Zsolt Németh — pułkownik policji w stanie spoczynku, docent uniwersytecki;  
Márta Pankucsi — prawniczka i socjolożka, wykładowczyni akademicka;  
Béla Pokol — profesor emeritus, były sędzia Trybunału Konstytucyjnego;  
Róbert Répássy — adwokat, były sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości;  
Gyöngyvér Schillinger — pisarka;  
István Stumpf — profesor uniwersytecki, laureat Nagrody im. Széchenyiego, były sędzia Trybunału Konstytucyjnego, były minister kierujący Kancelarią Premiera;  
Tamás Szép — adwokat, radny;  
István Szikinger — adwokat;  
Katalin Szili — była przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego;  
Zoltán Szotyori-Lázár — adwokat, specjalista ds. zgodności z prawem (compliance);  
Máté Tóth — adwokat, specjalista prawa energetycznego, wykładowca akademicki.