Rosyjski Kościół Prawosławny — soft power Kremla w Afryce. Ma też swoje przedstawicielstwa w ONZ i Unii Europejskiej

Rosja pielęgnuje kolejny element służący wzmocnieniu wpływów w Afryce. Jest nim Rosyjski Kościół Prawosławny w dużej mierze tradycyjnie podporządkowany polityce Kremla. Zdaniem ekspertów to rosyjski „soft power” na kontynencie.

Msza po rosyjsku w Afryce? „To nie problem, tłumaczą nam”

Jak czytamy w portalu dw.com, choć liturgia odbywa się w języku rosyjskim, afrykańskim wiernym to nie przeszkadza

To żaden problem, ponieważ są tłumacze, którzy wyjaśniają nam, co mówi się po rosyjsku

— mówi jedna z uczestniczek mszy, cytowana przez dw.com.

Według portalu Rosyjski Kościół Prawosławny zyskał nowy przyczółek i nieustannie rozszerza swoją obecność w Afryce.

Według danych Patriarchatu w Moskwie istnieje już 350 parafii w ponad 30 krajach afrykańskich. W krajach takich jak RPA, Tanzania, Uganda czy Kenia budowane są świątynie, których wnętrze przypomina cerkwie w Sankt Petersburgu i ma niewiele wspólnego z lokalnymi tradycjami religijnymi.

— pisze niemiecki portal.

Rosyjskiej soft power

Regina Elsner, katolicka teolog i profesor ekumeniki oraz Kościołów wschodnich na Uniwersytecie w Münster uważa, że:

Kościół ten musi być jednoznacznie postrzegany jako część rosyjskiej soft power.

W wywiadzie dla DW ekspert zaznacza, że nie oznacza, iż cały Rosyjski Kościół Prawosławny zawsze reprezentuje tylko rosyjskie interesy państwowe.

Jednak od lat 50. XX wieku Kościół ten ściśle współpracuje z rosyjskim państwem w wielu dziedzinach. Od tego czasu Rosyjski Kościół Prawosławny stworzył i rozbudował szeroką międzynarodową obecność zarówno poprzez parafie i struktury kościelne, jak i poprzez przedstawicielstwa w międzynarodowych gremiach, takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych i Unia Europejska.

— czytamy.

Regina Elsner podkreśla również, że w Afryce Rosyjski Kościół Prawosławny od wielu lat jest obecny przede wszystkim w rosyjskich placówkach dyplomatycznych.

Od 2022 roku obecność ta została rozszerzona o własną strukturę kościelną i aspiracje, by być jedynym, prawdziwym Kościołem prawosławnym na kontynencie afrykańskim. Wpływ Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie jest przy tym bezpośrednią rosyjską propagandą, a raczej subtelnym promowaniem rosyjskich interesów

— twierdzi teolog.

„Ogromna sympatia dla Rosjan”

Popularność rosyjskiego Kościoła nie wzięła się znikąd. Eksperci przyznają, że Rosyjski Kościół Prawosławny od wielu lat aktywnie bronią prześladowanych chrześcijan w wielu krajach afrykańskich, co przyniosło Rosji „ogromną sympatię wśród prześladowanych chrześcijan”.

Obrona ta tradycyjnie bazuje zwykle na bazie wrogości do liberalnego zachodniego kolonializmu.

Kościół ten wykorzystuje i umacnia powszechne obawy wobec demokracji i polityki praw człowieka krajów zachodnich, silne zwłaszcza wśród ludności religijnej i już istniejących Kościołów afrykańskich, i w ten sposób może legitymizować poparcie dla rosyjskiej obecności w Afryce

— podkreśla Regina Elsner w wywiadzie dla DW.

Według niej, choć liczba wiernych Kościoła jest jeszcze stosunkowo niewielka, to warto dostrzec „zdecydowanie geopolityczne znaczenie jego obecności, która w kontekście międzynarodowym może również bardzo silnie wpływać na rozkład głosów i opinii”.

Rosyjski Kościół Prawosławny, kierowany przez Cyryla I, reprezentuje rosyjską ideologię za granicą, rosyjskie ministerstwa są ściśle powiązane z tym Kościołem, a rząd Władimira Putina czerpie z tego korzyści strategiczne.

— czytamy w DW.

Kościół powiązany z wpływem Prigożyna

Według cytowanych przez portal ekspertów „rozszerzenie wpływów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego „wynika przede wszystkim z działalności rosyjskiego biskupa prawosławnego Leonida Gorbaczowa, któremu w latach 2021–2023 podlegał rosyjski egzarchat prawosławny w Afryce.

Jego wzrost był ściśle powiązany z ogólną obecnością Rosji na tym kontynencie, w tym z sieciami skupionymi wokół zmarłego założyciela Grupy Wagnera Jewgienija Prigożyna oraz tej prywatnej armii

— mówi Natalia Wasilewicz białoruska teolog i politolog w rozmowie z DW.

Dla niej sprawa jest jasna:

Te działania Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w Afryce są nadzwyczaj szkodliwe dla afrykańskiego prawosławia; wykorzystują słabość finansową i przyciągają duchownych oraz same wspólnoty za pomocą zachęt materialnych, co w rzeczywistości prowadzi w tych wspólnotach do napięć”.