Precedensowy wyrok. "Doradca zaproponował zainwestowanie"Precedensowy wyrok. "Sprawa, dotyczy małżeństwa, któremu doradca bankowy zaproponował zainwestowanie środków"

Sąd Okręgowy w Kielcach we wrześniu 2021 r. uwzględnił w całości żądanie powoda, który domagał się od jednego z banków odszkodowania za spowodowanie, że klient zainwestował swoje oszczędności w jeden z funduszy.

Zdaniem sądu w związku z dokonaną transakcją powód poniósł rzeczywistą szkodę. Uprawomocnienie się wspomnianego orzeczenia stanie się podstawą do wypłacenia przez bank poszkodowanemu wszystkich utraconych przez niego środków finansowych.

Sprawa, w której zapadł precedensowy wyrok, dotyczy małżeństwa, któremu w 2016 r. doradca bankowy zaproponował zainwestowanie środków pozostających na lokacie w jeden z produktów, który miał być równie bezpieczny jak lokata, ale zapewniać większe dochody. Klienci nie godzili się na ryzyko utraty nawet części zainwestowanych środków, ale nie zostali poinformowani o tym, że przystępując do transakcji, narażają się nawet na pozbawienie wszystkich oszczędności. Za pośrednictwem oddziału banku małżeństwo dokonało zapisu na certyfikaty inwestycyjne jednego z funduszy i przelało środki. Sytuacja na rynku certyfikatów zaczęła się niekorzystnie zmieniać, ale bank nie poinformował o tym w porę klienta. Kiedy małżeństwo się zorientowało, że oszczędności są narażone na utratę, na skuteczne żądanie wykupu środków było już za późno. Poszkodowani złożyli pozew o odszkodowanie, argumentując jego zasadność nienależytym wykonaniem przez bank umowy o świadczenie usług doradztwa finansowego, które to doprowadziło do powstania szkody w majątku klienta, a także zarzucając bankowi dopuszczanie się nieuczciwych praktyk rynkowych polegających na dystrybucji ryzykownych produktów inwestycyjnych.

Sąd uznał twierdzenia powoda za słuszne. Potwierdził, że w tej sprawie doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług doradztwa finansowego w sposób dorozumiany i w związku z tym należało stwierdzić naruszenie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz innych przepisów, które regulują sposób procedowania w przypadku oferowania wymienionych produktów inwestycyjnych. W związku z powyższym dokonany zapis na certyfikaty należało uznać za nieważny i sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, a utracone środki, które zostały przelane tytułem nabycia certyfikatów, stanowią rzeczywistą i wymierną szkodę, którą bank powinien naprawić.

Opisane orzeczenie sądu pierwszej instancji może się stać przyczynkiem do występowania z roszczeniami odszkodowawczymi przez klientów nieusatysfakcjonowanych bardziej lub mniej samodzielnie podjętymi decyzjami inwestycyjnymi. Orzeczenie to może być także odnoszone do problemu zaufania klientów do instytucji finansowych, które jako podmioty zaufania publicznego postrzegane są jako kierujące się obiektywizmem, należytą starannością oraz rzetelnością w zakresie przekazu dotyczącego znajdujących się w ich ofercie usług lub produktów finansowych. Klient detaliczny zazwyczaj nie posiada specjalistycznej wiedzy ani kompetencji, które pozwoliłyby mu na pełne dokonanie oceny skomplikowanych instrumentów finansowych. Drobni inwestorzy przyjmują, że przedstawiane im możliwości inwestycyjne następują w wyniku działań w ich najlepiej pojętym interesie.

Doradztwo inwestycyjne jest działalnością licencjonowaną, nadzorowaną i zastrzeżoną dla określonych kategorii podmiotów. W umowie o doradztwo inwestycyjne firma inwestycyjna zobowiązuje się do przygotowania w oparciu o potrzeby i sytuację klienta i przekazywania mu pisemnej lub ustnej rekomendacji dotyczącej sposobu postępowania z inwestowanymi środkami. Za rekomendację uznane będzie nie tylko sformułowanie jednoznaczne, wyraźnie wskazujące, jak należy postąpić, lecz również wskazanie sugerowanego sposobu zachowania w sposób pośredni, dorozumiany.

Firmy proponujące usługi inwestycyjne klientom mają obowiązek zaproponować produkt adekwatny do potrzeb i oczekiwań klienta, zgodny z jego wiedzą i doświadczeniami, co z pewnością ogranicza ryzyko narażenia inwestorów na nieoczekiwane straty, tak jak to się zdarzyło w sprawie zakończonej wspomnianym precedensowym orzeczeniem.

Artrykuł z 40/2021 numeru tygodnika „Sieci”.