Od stycznia zasiłek pogrzebowy wzrasta z 4 do 7 tys. zł. W 2024 r. ZUS wypłacił blisko 360 tys. zasiłków na łączną kwotę 1,44 mln zł

Od 1 stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wzrośnie z 4 do 7 tys. zł, a czas jego wypłaty skróci się z 30 do 14 dni. Według danych ZUS w ubiegłym roku wypłacono blisko 360 tys. zasiłków pogrzebowych, najwięcej w województwie śląskim (50,5 tys.), a najmniej – w podlaskim (8,5 tys.).

Od nowego roku rodzinie zmarłego będzie przysługiwał zasiłek pogrzebowy w wysokości 7 tys. zł – niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu.

Według nowych przepisów kwota zasiłku pogrzebowego będzie waloryzowana i podwyższana o wskaźnik wzrostu cen i usług konsumpcyjnych, jeśli inflacja w danym roku przekroczy 5 proc.

Skrócono czas wypłaty zasiłku

Dodatkowo czas wypłaty zasiłku skróci się z 30 do 14 dni.

Zasiłek przysługuje temu, kto pokrył koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS (pracownik, emeryt, rencista) lub członka jej rodziny. Do rodziny zalicza się m.in. małżonka, rodziców, dzieci (własne, przysposobione, z rodziny zastępczej), rodzeństwo, dziadków, wnuki czy osoby pod opieką prawną. Świadczenie mogą też otrzymać pracodawca, DPS, gmina, powiat lub instytucja religijna, jeśli pokryły koszty pogrzebu.

Jak wyjaśnia ZUS, kosztami pogrzebu są udokumentowane rachunkami koszty powstałe od chwili śmierci osoby, po której przysługuje zasiłek, do chwili zakończenia pochówku. Nie mogą to być koszty, które nie zostały poniesione bezpośrednio na pochówek, np. koszty nagrobka, koszty pobieranej przez zakład pogrzebowy opłaty za złożenie w oddziale ZUS wniosku o zasiłek, koszty konsolacji czy kwiatów.

Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy wypełnić wniosek Z-12 i złożyć go w oddziale ZUS, przesłać pocztą tradycyjną, przekazać przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE)/eZUS lub za pośrednictwem upoważnionego zakładu pogrzebowego. Choć sam wniosek można złożyć elektronicznie lub wysłać pocztą, rachunki trzeba dostarczyć w oryginale albo w postaci kopii potwierdzonych przez bank za zgodność z oryginałami.

Do wniosku o zasiłek należy również dołączyć: odpis skrócony aktu zgonu (na prośbę wnioskodawcy oddział ZUS sam może uzyskać odpis skrócony aktu zgonu z urzędu stanu cywilnego), dokument potwierdzający pokrewieństwo lub powinowactwo osoby składającej wniosek ze zmarłym, np. skrócony odpis aktu urodzenia, zaświadczenie płatnika składek (na przykład pracodawcy) o tym, że wnioskodawca albo zmarły jest lub był objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi – w przypadku osoby ubezpieczonej (nie dotyczy to osób, które mają pozarolniczą działalność i osób, które z nimi współpracują).

Dokumenty należy złożyć do 12 miesięcy od dnia śmierci lub do 12 miesięcy od dnia pogrzebu – jeśli na przykład był problem z odnalezieniem zwłok lub identyfikacją zmarłego. Wówczas należy dołączyć dokument, który potwierdzi powód opóźnienia: zaświadczenie z policji lub prokuratury lub odpis zupełny aktu zgonu albo inny dokument urzędowy, który potwierdzi okoliczności lub przyczyny, które uniemożliwiły wcześniejsze złożenie wniosku.

Wypłacone zasiłki pogrzebowe w 2024 r.

W 2024 r. ZUS wypłacił blisko 360 tys. zasiłków pogrzebowych na łączną kwotę 1,44 mln zł. Najwięcej zasiłków wypłacono w województwie śląskim (50,5 tys.) i mazowieckim (48,7 tys.), najmniej – w podlaskim (8,5 tys.).

W sierpniu prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy upraszczającą zasady uzyskania zasiłku pogrzebowego. Zgodnie z nowymi przepisami ustalenie prawa do zasiłku pogrzebowego nie będzie wymagało wydania przez ZUS decyzji, jeżeli koszty pogrzebu poniosła jedna osoba – członek rodziny zmarłego. Nadal decyzja będzie wydawana przez ZUS, gdy koszty pogrzebu zostaną poniesione przez więcej niż jedną osobę albo przez podmiot, np. pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat albo Kościół lub związek wyznaniowy.

Od 1 stycznia 2026 wejdą także w życie nowe świadczenia w ramach pomocy społecznej, niezwiązane z kryterium dochodowym, przysługujące np. w sytuacji, gdy zasiłek pogrzebowy nie przysługuje lub gdy pojawią się dodatkowe koszty związane m.in. ze sprowadzeniem ciała z zagranicy.

PAP/oprac. Natalia Wierzbicka