Po ponad 40 latach myśli Jerzego Dobrowolskiego trafiają w sedno„Przeinaczają pojęcia, zabierając im właściwy sens, odcinają korzenie naszej kultury wrośnięte w wielowiekowe tradycje narodowe” – po ponad 40 latach myśli Jerzego Dobrowolskiego trafiają w sedno

mapa europy fratria.webp
Mapa Europy/Fratria / Mapa Europy/Fratria
FacebookTwitter

Satyra Dobrowolskiego na bezkrytyczne przyjmowanie wytycznych płynących z zewnątrz zachowuje swoją aktualność: wtedy zawsze rację miała Moskwa i Związek Sowiecki, obecnie – Bruksela i Unia Europejska.

Im w Polsce rządzonej przez Donalda Tuska jest głupiej, podlej, bardziej beznadziejnie i groteskowo, tym częściej warto wracać do „Wspomnień moich pamiętników” Jerzego Dobrowolskiego, znakomitego aktora, reżysera, satyryka i jednego z najwnikliwszych obserwatorów życia i polityki w PRL drugiej połowy lat 70. i lat 80. XX wieku. Uwagi Dobrowolskiego są świetnym kluczem do rządów reżimu Tuska, bo też niewiele się on różni od reżimów z czasów PRL. 

Będzie z grubej rury, ale reżimowcy Tuska sami się o to proszą. Jak podczas kampanii prezydenckiej w 2025 r., a także po niej przedstawiany był i jest przez nich i przez ich skundlone media Karol Nawrocki? Otóż całkiem podobnie, jak podczas procesu morderców księdza Jerzego Popiełuszki był przedstawiany ten kapłan. Dobrowolski pisał: „Już wyszło na jaw, że ks. Popiełuszko to sutener, dziwkarz, aferzysta mieszkaniowy i złodziej wielu milionów złotych. (…) Ot, taki przeciętny, szeregowy rzezimieszek”.

A ci z bezpieki „byli doprowadzeni do ostateczności. Nie mogli dłużej ścierpieć bezkarnego łamania prawa. (…) Katowali i mordowali na raty bezbronnego kapłana”, bo „tak kazał im postąpić ich patriotyzm”. Musieli zareagować na „rozszalały kler (…) deprawujący młodzież. Działający poza prawem, mający liczne kochanki i potomstwo”. Słusznie więc, że ten kler „doczekał się wreszcie sprawiedliwego osądu i zdecydowanego odporu”. Dopowiedzmy, że jak już nie było „patriotycznego obowiązku” radykalnego rozprawienia się z tymi w sutannach, pozostał obowiązek moralny i Jerzy Dobrowolski wcale by się nie zdziwił, że wypełnił go reżyser Wojciech Smarzowski swoim „Klerem”.

O tym, jak w PRL wyglądały media i jak manipulowały informacją Dobrowolski pisał: „Ilość mącenia, odwracania kota, łgarstw, niedomówień, zastraszeń, pozorowanych działań, wyciągania nieistotnych szczegółów, przemilczania, używania idiotów i, co najważniejsze, odwlekania i odwlekania ma jeden cel. Zmęczenie społeczeństwa, zniechęcenie, zamazanie umysłów, zniekształcania faktów...”. Patrząc na te uwagi w listopadzie 2026 r. widać ich uniwersalność, gdy zastosować ten opis do sposobu przedstawiania przez reżimowe media ataku władzy na Trybunał Konstytucyjny, na inne konstytucyjne organy. Gdy obserwuje się trefne wrzutki do ustaw, wielomiesięczne przeciąganie decyzji, bezwstydne nierealizowanie obietnic, co prowadzi do znużenia opinii publicznej, jej skołowania i skonfliktowania.

O co chodziło władcom PRL i o co chodzi maharadży Tuskowi? Dobrowolski tak to ujął: o „rozwarstwienie i skłócenie społeczeństwa służące łatwiejszemu manipulowaniu nim. Eskalacje trudności i biedy trzeba stale powiększać”. W listopadzie 2026 r. słowa te rezonują z nastrojami konsumenckimi oraz obawami przed rosnącymi kosztami życia. Według prognoz Komisji Europejskiej (opublikowanych 17 listopada 2026 r.) i danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego (z 19 listopada 2026 r.), mimo wzrostu PKB, przedsiębiorcy wpadli w pułapkę ostrożności inwestycyjnej, a na horyzoncie widać skok inflacji oraz tragicznie wysoki deficyt budżetowy.

W swoich zapiskach znakomity satyryk i obserwator życia publicznego odnotował: „Nikt nie mógł zwolnić nas z jakichkolwiek zasad, ponieważ taki ktoś do ferowania takich zwolnień nie istnieje. Porywają się na to, co prawda, rożni faceci na krótkich nóżkach, ale to my jesteśmy tutaj prawdziwymi gospodarzami. I ziemi, i sumień”. Słowa te nabierają szczególnego znaczenia w miesiącu obchodów Święta Niepodległości i debat o suwerenności, niezależności instytucji oraz odpowiedzialności obywatelskiej w obliczu wojny za wschodnią granicą i ogólnej sytuacji międzynarodowej.

Dobrowolski zauważał doraźność i pozorność debaty publicznej i chyba niewiele się w tej mierze zmieniło: „Pan w radio zawsze mówi: »Niestety, nasza audycja zbliża się powoli do końca, ale wrócimy jeszcze niejednokrotnie do tego interesującego tematu, który wymaga oddzielnego omówienia«. Potem już nigdy nie wracają do tego interesującego tematu...”. Obserwacja ta trafnie oddaje współczesny cykl medialny, w którym afery, fatalne w skutkach decyzje władzy, katastrofalne zadłużanie państwa szybko zastępowane są kolejnymi bieżącymi sensacjami bez systemowego rozwiązania jakiegokolwiek problemu.

Jerzy Dobrowolski jest autorem maksymy: „Nie ma nic gorszego niż człowiek wykształcony ponad własną inteligencję”. Mądrość ta pozostaje żywa i aktualna w polskich mediach, także tych społecznościowych - jako komentarz do oceny klasy politycznej, tzw. ekspertów oraz decyzji podejmowanych przez władzę bez liczenia się ze społeczeństwem.

Satyra Dobrowolskiego na bezkrytyczne przyjmowanie wytycznych płynących z zewnątrz zachowuje swoją aktualność: wtedy zawsze rację miała Moskwa i Związek Sowiecki, obecnie – Bruksela i Unia Europejska. Rząd Donalda Tuska to gabinet zawsze przedkładający interesy instytucji unijnych (np. w kwestiach polityki klimatycznej, paktu migracyjnego czy zmian traktatowych) ponad suwerenność narodową, co musi budzić skojarzenia z uległością władz PRL wobec Moskwy. Obóz rządzący uwielbia powoływać się na „europejskie standardy i wartości” jako na ostateczny argument rozstrzygający spory krajowe, co siłą rzeczy rodzi porównania do dawnego odwoływania się do „sojuszniczych zobowiązań” i „lojalności wobec rodziny państw socjalistycznych”.

Wprawdzie uwagi Dobrowolskiego dotyczyły systemu otwarcie totalitarnego, w którym suwerenność była ograniczona obecnością obcych wojsk, brakiem wolnych wyborów oraz cenzurą, ale w 2026 r. Polska wcale nie funkcjonuje jako demokratyczne państwo prawa, zaś cenzura jest przywracana wszelkimi sposobami, m.in. pod postacią ustawy wdrażającej unijny akt o usługach cyfrowych (DSA).

Pisał Jerzy Dobrowolski w listopadzie 1984 r.: „Brakuje mi dosadnych i trafnych określeń, które mogłyby oddać całą moją pogardę i nienawiść dla tych zaskakująco licznych osobników, którzy doprowadzili moją ojczyznę do ruiny materialnej i duchowej. Nie mając obecnie żadnego skutecznego sposobu przeciwstawienia się im, postanowiłem odnotowywać niektóre fakty i refleksje, aby chociaż w tym naiwnym proteście znaleźć cień osobistej satysfakcji”. Kilka dni później odnotował: „Te gnoje niczego się nie uczą. Nie wyciągają żadnych wniosków. Pozbawieni wyższych uczuć potrafią odczuwać przemiennie tylko strach i pychę. Brak im pokory. Nie znają, nie pojmują takiego odczucia. Nie rozumieją. Podobnie jak obce są im tolerancja, lojalność, szacunek. (…) Przeinaczają pojęcia, zabierając im właściwy sens, odcinają korzenie naszej kultury wrośnięte w wielowiekowe tradycje narodowe. Przywłaszczają sobie nasze symbole, świętości, dewaluując je przez dotyk, bezczeszcząc przez uproszczenia”. I to jest wciąż aktualne. Niestety.

FacebookTwitter

Czekamy na Wasze maile z uwagami i komentarzami: [email protected]. Dołącz do naszej społeczności, wykup dostęp do STREFY PREMIUM. Subskrybuj
To najlepsza forma wsparcia naszych mediów.

Jak wesprzeć telewizję wPolsce24?

Zachęcamy do:

  • dokonywania wpłat przez stronę wesprzyj.wpolsce24.tv
  • lub przekazania darowizny bezpośrednio na rachunek bankowy: 69 1020 4900 0000 8202 3036 2577 (odbiorca: Fratria SA, tytuł przelewu: Darowizna)
  • oglądania wPolsce24 jak najczęściej i jak najdłużej
  • mówienia o nas innym, żeby telewizja wPolsce24 zyskiwała coraz więcej wiernych Widzów

Przetwarzamy dane osobowe Darczyńców zgodnie z informacją w linku.

Redaktor Naczelny:
Łukasz Wróblewski
Zespół:
Joanna Jaszczuk, Adam Kacprzak, Tomasz Karpowicz, Robert Knap, Adam Stankiewicz, Kamil Kwiatek, Natalia Wierzbicka, Adrian Siwek, Adam Bąkowski, Sławomir Cedzyński.
Autorzy:
Wojciech Biedroń, Jacek Karnowski, Marzena Nykiel, Goran Andrijanić, Marek Budzisz, Jerzy Jachowicz, Grzegorz Górny, Aleksandra Jakubowska, Stanisław Janecki, Dorota Łosiewicz, Dariusz Matuszak, Andrzej Potocki, Marek Pyza, Aleksandra Rybińska, Marcin Wikło, Piotr Gursztyn, Jerzy Szmit.