Mija 3 lata rządów Tuska i już pojawia się wołanie o Balcerowicza-bisMija 3 lata rządów Tuska i już pojawia się wołanie o Balcerowicza-bis

W dzienniku „Rzeczpospolita” pojawiły się najpierw wywiady z nowo powołanym członkiem zarządu NBP Ludwikiem Koteckim, a także przewodniczącym Rady Fiskalnej Sławomirem Dudkiem, w których obydwaj koncentrują się na konieczności wręcz drastycznych oszczędności w kolejnych budżetach od roku 2028. Z kolei wczoraj ukazał się tekst pod wymownym tytułem „Jak znaleźć w budżecie 160 mld zł. Potrzebujemy planu Balcerowicza-bis”, który jest swoistym podsumowaniem trzech lat rządów Tuska i Domańskiego i katastrofy finansów publicznych, do jakiej ta ekipa doprowadziła.

Diagnoza w sprawie stanu finansów publicznych po 3 latach rządów Tuska i Domańskiego może być tylko jedna: zostały one doprowadzone do wręcz dramatycznego stanu, czego wyrazem są już cztery budżety tej ekipy z lat 2024–2027 z astronomicznymi deficytami, odpowiednio 211 mld zł, 276 mld zł, 272 mld zł i 282 mld zł, a więc sama suma deficytów budżetowych to kwota ponad 1 bilion zł, z kolei suma długu publicznego związanego z ich realizacją to kwota blisko 1,4 biliona zł. Dla porównania wszystkie rządy od 1990 do 2023 roku, a więc przez 34 lata, zadłużyły nas na ok. 1,7 biliona zł, a ten rząd z ministrem Domańskim jako sternikiem finansów publicznych przez zaledwie 4 lata na wspomniane aż 1,4 biliona zł.

I nie da się tego uzasadnić, jak próbuje robić ta ekipa, realizacją priorytetów, którymi są konieczność dodatkowego finansowania wydatków na polską armię, a także dofinansowania z budżetu wydatków na zdrowie, ponieważ składka zdrowotna odprowadzana do NFZ na to finansowanie nie wystarcza.

Ale nie tylko tempo zadłużania naszego kraju przez ministra Domańskiego jest szokujące, równie szokujące jest niepilnowanie zasadniczych strumieni dochodów budżetowych, w tym głównie podatkowych, a mówiąc wprost – istnienie politycznego przyzwolenia koalicji 13 grudnia na niepłacenie podatków, oczywiście tylko przez „wybranych” podatników. W rezultacie w 2024 roku do planu zabrakło 56 mld zł, w 2025 prawie 42 mld zł, a w 2026 roku minister przyznaje się już do 21 mld zł, choć po 3 kwartałach dochody podatkowe są zrealizowane w zaledwie 67%, więc brakuje jednomiesięcznych dochodów podatkowych, czyli kwoty ok. 48 mld zł. Z kolei w 2027 roku dochody mają przyrosnąć o 70 mld zł, choć w tym roku wzrosną zaledwie o 30 mld zł, więc zapewne sytuacja się powtórzy i minister ogłosi, że zabrakło mu do planu 40 mld zł, ale dzięki tej kreatywnej księgowości na etapie uchwalania budżetu wielkość deficytu wynosi „tylko” 282 mld zł, a nie, jakby wynikało z prawidłowych rachunków, aż 322 mld zł.

Na tę diagnozę stanu finansów publicznych, do czego doprowadziły trzyletnie rządy Tuska i Domańskiego, część ekonomistów reaguje pomysłami, które tygodnik Rzeczpospolita opatrzył tytułem „Potrzebujemy planu Balcerowicza-bis”. Ich zdaniem konieczna jest redukcja deficytu budżetowego corocznie o 0,7–0,9 p.p. PKB, czyli w obecnych warunkach to 28–36 mld zł, i to już od roku 2027, bowiem jeżeli zacznie się ona później, po przyszłorocznych wyborach parlamentarnych, to aż o 1,1 p.p. PKB, a więc o około 44 mld zł rocznie. Żeby osiągnąć taką coroczną redukcję deficytu budżetowego, padają propozycje poważnych zmian zarówno po stronie dochodowej, ale jednak przede wszystkim po stronie wydatkowej budżetu, w tym drastycznych cięć w programach społecznych wprowadzonych przez rząd Prawa i Sprawiedliwości.

Wśród propozycji podatkowych znajdują się między innymi poważne ograniczenie albo nawet likwidacja obniżonych stawek w podatku VAT, likwidacja uproszczonych form opodatkowania dochodów osób fizycznych, ograniczenie korzystania z kwoty wolnej w podatku PIT wynoszącej 30 tys. zł tylko do podatników o niskich dochodach czy wprowadzenie podatku katastralnego. Po stronie wydatkowej natomiast proponuje się poważne cięcia w programie 800 plus poprzez wprowadzenie kryterium dochodowego i ograniczenie wypłat tylko dla rodzin o najniższym poziomie dochodów na członka rodziny, likwidację 13. i 14. emerytury, ale także obniżenie poziomu waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych. No i niejako na deser wracają znowu propozycje podniesienia wieku emerytalnego, tym razem pod hasłem konieczności zrównania tego wieku w przypadku kobiet i mężczyzn, czego domaga się od Polski Komisja Europejska.

Minęły zaledwie 3 lata rządów Tuska i Domańskiego, których konsekwencją jest katastrofa finansów publicznych, i wyborcy otrzymują propozycję rachunku, który trzeba będzie zapłacić za nieudolność tej ekipy rządowej. I jest to wyjątkowo słony rachunek, bo może oznaczać zarówno podwyżkę podatków (bo takie skutki przyniesie likwidacja obniżonych stawek VAT czy stosowanie kwoty wolnej tylko dla podatników o najniższych dochodach), wprowadzanie nowych podatków (jaką jest propozycja wprowadzenia podatku katastralnego), ale także cięcia w wydatkach, których najbardziej drastyczną formą byłaby likwidacja programów społecznych wprowadzonych przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. W kampanii wyborczej 2023 roku zarówno Platforma pod wodzą Tuska, jak i przywódcy partii koalicyjnych zapewniali, że „nic co dane nie będzie odebrane”, ale zaledwie po trzech latach ich rządów ekonomiści nie widzą innego wyjścia, jak właśnie odbieranie tego, co było wcześniej dane.