Sejm przyjął poprawki Senatu do dwóch ustaw reformujących Trybunał Konstytucyjny. Poprawki umożliwią m.in. wybranemu przez Sejm sędziemu Trybunału złożenie ślubowania bez udziału prezydenta - przed notariuszem. Wprowadzą też pełną jawność oświadczeń majątkowych sędziów. Marszałek Sejmu Szymon Hołownia zaapelował na konferencji prasowej do prezydenta Dudy o podpisanie ustawy. „To ręka wyciągnięta w kierunku pana prezydenta przez parlament. W tym kierunku, żebyśmy wspólnie rozwiązali kryzys wokół TK” - stwierdził.

Nowa ustawa o TK zakłada, że sędziowie Trybunału będą wybierani przez Sejm większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Kandydaci mają mieć od 40 do 70 lat i w czteroletnim okresie poprzedzającym wybór nie mogą sprawować mandatu posła, senatora lub posła do Parlamentu Europejskiego, być członkiem Rady Ministrów ani partii politycznych. Regulacja ustanawia też 14-dniowy termin odebrania ślubowania sędziowskiego przez prezydenta, liczony od dnia wyboru przez Sejm.

Przepisy wprowadzające ustawę o Trybunale Konstytucyjnym zawierają regulacje przejściowe, dostosowujące i uchylające obecnie obowiązujące ustawy odnoszące się do funkcjonowania Trybunału.

Przyjęto niemal wszystkie poprawki Senatu

Senat zaproponował 66 poprawek do ustawy o TK i dwie poprawki do przepisów ją wprowadzających. W piątkowym głosowaniu posłowie przyjęli prawie wszystkie poprawki izby wyższej, w tym wszystkie merytoryczne.

Poprawki wprowadzają m.in. zasadę, że sędzia TK, któremu prezydent z jakichkolwiek powodów nie umożliwił uroczystego złożenia ślubowania w ciągu 14 dni od dnia wyboru, będzie mógł złożyć ślubowanie w formie pisemnej, z podpisem notarialnie poświadczonym, i następnie przekazać je marszałkowi Sejmu.

Inna poprawka rozszerza katalog urzędów i funkcji, których sprawowanie ogranicza możliwość kandydowania do TK bez zachowania czteroletniej karencji. Do katalogu, w którym są m.in. posłowie, senatorowie, a także ministrowie, dołączono prezydenta i wiceministrów. Kolejna poprawka zakłada wprowadzenie pełnej jawności oświadczeń majątkowych sędziów i zrównanie wszystkich sędziów TK w stanie spoczynku w zakresie dopuszczalnego wymiaru czasu pracy naukowej (na pełnym etacie).

Sejm zaakceptował też propozycję Senatu, by zażalenie na postanowienie prezesa TK o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego rozpatrywało Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK, zamiast pełnego składu Trybunału. Umożliwiono też Rzecznikowi Praw Dziecka i prezesowi NIK zgłoszenie udziału w każdym postępowaniu przed TK Rzecznika Praw Obywatelskich. Takie uprawnienie ma obecnie Rzecznik Praw Obywatelskich.

Ponadto sędzia TK nie będzie mógł orzekać w sprawie aktu prawnego, w którego wydaniu kiedykolwiek uczestniczył jako poseł lub senator. Usunięto też możliwość ubiegania się asystentów z TK o uzyskanie uprawnień prawniczych.

Wprowadzono też zapis, zgodnie z którym skarżący do Trybunału będą mogli zastrzec nieujawnianie swoich danych osobowych w orzeczeniach TK ogłaszanych w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim. Stosowną poprawkę w tej sprawie dodano też do przepisów wprowadzających ustawę o TK. Druga przyjęta poprawka do przepisów wprowadzających skraca terminy uchwalenia regulaminu TK i statutu Kancelarii przez Zgromadzenie Ogólne, a także ustanawia termin wydania przez prezesa Trybunału i szefa Kancelarii ogółu niezbędnych aktów wewnętrznych.

Reforma Trybunału Konstytucyjnego

Nowa ustawa o Trybunale Konstytucyjnym i przepisy wprowadzające ustawę, razem z przyjętą w marcu uchwałą Sejmu i propozycją zmiany konstytucji stanowią pakiet kompleksowej reformy TK.

Po wprowadzeniu przepisów wprowadzających ustawę o TK moc utracą trzy regulacje obecnie odnoszące się do funkcjonowania Trybunału: o statusie sędziów TK, o organizacji i trybie postępowania przed TK oraz przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed TK. Jednocześnie - jak przewidziano - wydane w ostatnich latach wyroki TK w składzie z udziałem „osób nieuprawnionych do orzekania” mają być „nieważne i niewywierające skutków”.

Ponadto, w myśl przepisów wprowadzających, obecni sędziowie TK mogliby złożyć oświadczenia, że przechodzą w stan spoczynku. Obowiązki prezesa TK ma przejąć sędzia o najdłuższym stażu sędziowskim, zaś Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK ma przedstawić prezydentowi kandydatów na prezesa.

Zgodnie z nową ustawą o TK, sędziów trybunału ma wybierać indywidualnie Sejm na dziewięcioletnią kadencję większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Obecnie przepisy mówią o tym, że Sejm wybiera sędziów bezwzględną większością głosów. Ma to pozwolić wybrać do TK osoby, które posiadają autorytet prawniczy i w większym stopniu są uznane przez wszystkie siły polityczne.

Ponadto - według ustawy o TK - mają zwiększyć się kompetencje Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Poszerzony ma też zostać krąg podmiotów mogących zgłaszać kandydatów na sędziów TK. Istotną zmianą będzie też rozszerzenie zakresu rozpoznawania skarg konstytucyjnych.

Równolegle w Senacie toczą się prace nad projektem zmiany konstytucji dotyczącym TK. Tam również, w komisji ustawodawczej, zostało w początkach lipca przeprowadzone wysłuchanie publiczne dotyczące planowanych zmian. W ostatnim czasie senacka komisja rozpatrzyła postulaty, które zgłoszono podczas tego wysłuchania. Kontynuacja prac komisji w sprawie TK ma nastąpić jesienią.

Ustawa o TK i przepisy ją wprowadzające trafią teraz na biurko prezydenta.

Hołownia: To ręka wyciągnięta do prezydenta

Na konferencji prasowej marszałek Sejmu Szymon Hołownia zaapelował do głowy państwa o złożenie podpisu pod ustawą.

Bardzo cieszę się z tego, że Sejm zakończył prace parlamentarne nad ustawą o TK. Dziś mam nadzieję ją podpisać i wysłać do pana prezydenta

— podkreślił.

Stąd mój apel do prezydenta o to, żeby tę ustawę podpisać, bo to ręka wyciągnięta w kierunku pana prezydenta przez parlament, W tym kierunku, żebyśmy wspólnie rozwiązali kryzys wokół TK. Dzisiaj ten kryzys, jak jest głęboki, to wszyscy widzimy, a ta ustawa jest po prostu dobra

— dodał.

W myśl tej ustawy sędziów będzie się powoływać większością 3/5 głosów, a więc z uwzględnieniem głosów opozycji. Uporządkowana zostaje sprawa udziału byłych polityków w TK. Mam nadzieję, że wybrzmi również przyspieszenie spraw obywateli kosztem prędkości rozpoznawania spraw polityków

— powiedział.

Hołownia wskazał, że na rozpatrzenie spraw obywatelskich czeka się dzisiaj 41 miesięcy

A doskonale wiecie, jaką vipowską ścieżkę mają różnego rodzaju projekty Prawa i Sprawiedliwości

— powiedział marszałek Sejmu.

Jeżeli uda się przekonać pana prezydenta, że naprawdę razem dzisiaj możemy naprawić Trybunał Konstytucyjny, z udziałem opozycji - bo ta ustawa zakłada udziałl opozycji w procesie naprawiania tego, co zostało zepsute, to myślę, że moglibyśmy być gotowi do tego, aby procedury uzupełniające wyboru sędziów przeprowadzić

— dodał.

Jeśli natomiast pan prezydent zdecyduje się zostawić ten stan choroby TK w tym miejscy, gdzie jest, i zawetować naszą ustawę, to coraz bardziej oczywistym staje się, że trudniej będzie wysyłać ludzi odpowiedzialnych, kompetentnych, do Trybunału, który jest do tego stopnia zepsuty, że będziemy musieli poczekać na jego naprawę. Najpierw naprawa systemowa, później uzupełnianie składu

— podkreślił Hołownia.

Piękne i „łaskawe” wyciąganie ręki, które brzmi, jak ultimatum. Takie rzeczy są możliwe tylko w Koalicji 13 Grudnia.

aja/PAP, YT: Sejm RP