Do Sejmu trafił projekt Polski2050-TD odnoszący się do rozstrzygania przez Sąd Najwyższy spraw dot. przyszłorocznych wyborów prezydenckich, czyli projekt tzw. ustawy incydentalnej. Przewidziano, że ważność tych wyborów miałyby orzec trzy izby SN: Karna, Cywilna i Pracy.

CZYTAJ TAKŻE: Prezydent Duda o propozycji Hołowni: „Jestem otwarty na dyskusję”. Zachowanie PKW? „Niech Komisja przestanie się bawić w politykę”

Celem projektowanej ustawy jest zapewnienie sytuacji, w której rozstrzygnięcia o fundamentalnym znaczeniu dla demokracji, w tym zwłaszcza związane z rozpatrzeniem protestów wyborczych i ważnością wyborów, nie będą budziły wątpliwości co do ich skuteczności, zwłaszcza przez osoby biorące w różnym charakterze udział w procedurze wyborczej. Celem fundamentalnym jest zatem zapewnienie stabilności funkcjonowania Rzeczypospolitej, zwłaszcza w kontekście wyborów Prezydenta RP zarządzonych w 2025 r.

— podkreślono w uzasadnieniu projektu.

Spotkania Hołowni

W ub. piątek marszałek Sejmu i lider Polski 2050 Szymon Hołownia informował, że spotkał się z przewodniczącymi klubów i kół parlamentarnych, którym przedstawił projekt tzw. ustawy incydentalnej, dotyczącej wyborów prezydenckich. Jeszcze tego samego dnia po południu Hołownia spotkał się z prezydentem Andrzejem Dudą, aby przedstawić mu ten projekt.

Jak przekonuje Hołownia, „stoimy obecnie u progu potencjalnego chaosu prawnego i ustrojowego i każda próba poprawienia tej sytuacji jest warta wykonania”.

Przede wszystkim chciałbym zabezpieczyć proces stwierdzania ważności wyboru prezydenta. To wydaje się mi dzisiaj kluczowe

— mówił.

W poniedziałek po południu projekt - zgłoszony jako inicjatywa grupy posłów Polski 2050-Trzeciej Drogi - został zamieszczony na stronie Sejmu. Jako przewodniczący wnioskodawców został wskazany szef klubu Polska 2050-TD, przewodniczący sejmowej komisji sprawiedliwości i praw człowieka Paweł Śliz.

Co zakłada projekt Hołowni?

Projekt składa się z trzech artykułów. Zgodnie z pierwszym „w sprawach dotyczących rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyboru Prezydenta RP oraz wyborów uzupełniających do Senatu RP zarządzonych w 2025 r. właściwy jest Sąd Najwyższy w składzie połączonych izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Składowi orzekającemu przewodniczy sędzia najstarszy służba na stanowisku sędziego”.

W drugim z artykułów przewidziano, że „sprawy, w których złożono środki odwoławcze od uchwał Państwowej Komisji Wyborczej w związku z wyborami Prezydenta RP oraz uzupełniającymi do Senatu RP, zarządzonymi w 2025 r. Sąd Najwyższy rozpoznaje w składzie 3 sędziów losowanych spośród sędziów Izby Cywilnej, Izby Karnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych”. W tym przypadku składowi orzekającemu również miałby przewodniczyć sędzia najstarszy służbą.

Trzeci z artykułów projektu stanowi, że ustawa ta mogłaby wejść w życie po trzech dniach od jej ogłoszenia.

Według uzasadnienia takie rozwiązanie służyłoby „zapewnieniu możliwie szerokiej legitymizacji rozstrzygnięcia z uwagi na szeroki skład orzekający Sądu Najwyższego”.

Należy przy tym podkreślić, że regulacja ta dotyczy jedynie rozpatrywania spraw związanych z wymienionymi wyborami. (…) Nie znajdzie zastosowania do spraw zainicjowanych środkami odwoławczymi od uchwał PKW, jeżeli te uchwały nie będą związane z wyborami Prezydenta RP oraz wyborami uzupełniającymi do Senatu RP zarządzanymi w 2025 r.

— czytamy w tym uzasadnieniu.

Jeszcze w poniedziałek projekt trafił do zaopiniowania przez sejmowe Biuro Legislacyjne oraz do konsultacji społecznych.

Zgodnie z ustawą o SN obecnie wszystkie sprawy dotyczące wyborów rozpatruje Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, powołana w 2018 r. i złożona wyłącznie z sędziów wyłonionych w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa po zmianie ustawowej z końca 2017 r.

Propozycja Polski 2050 wiąże się z ubiegłotygodniową decyzją PKW o odroczeniu obrad ws. sprawozdania komitetu wyborczego PiS do czasu „systemowego uregulowania przez konstytucyjne władze RP” statusu prawnego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. W ubiegłym tygodniu Izba ta uznała skargę PiS na odrzucenie przez PKW sprawozdania komitetu wyborczego tej partii z wyborów parlamentarnych 2023 r.

CZYTAJ TAKŻE: PKW nie podjęła w trybie obiegowym uchwały ws. sprawozdania PiS! Sprawa musi wrócić na posiedzenie. Znamy termin

Po decyzji PKW o odroczeniu obrad ws. sprawozdania komitetu wyborczego PiS w Polsce toczy się dyskusja o jej prawomocności. Zgodnie z Kodeksem wyborczym uznanie skargi przez SN obliguje PKW do przyjęcia sprawozdania komitetu wyborczego, natomiast status Izby, która podjęła tę decyzję, jest kwestionowany m.in. przez obecny rząd i część członków PKW. PiS w tej sprawie m.in. złożyło zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa przez pięciu członków PKW, którzy głosowali za odroczeniem posiedzenia. Decyzję PKW skrytykował także prezydent.

PKW wysłała jasny sygnał, jest bardzo poważny problem z organem odwoławczym, a więc z Izbą Kontroli Nadzwyczajnych i Spraw Publicznych. I to zaraz położy się cieniem na wyborach prezydenckich w bardzo wielu formalnych odsłonach. W związku z powyższym szybko przygotowaliśmy projekt ustawy, porozmawiałem o nim w koalicji, rozmawiałem z panem premierem, rozmawiałem z panem prezydentem

— komentował te wydarzenia marszałek Hołownia.

Prezydent Andrzej Duda powiedział w poniedziałek, że jest „otwarty na dyskusję na temat różnych idei legislacyjnych, także jeżeli chodzi o Sąd Najwyższy, tym bardziej, że generalnie jest powiedziane w konstytucji, że rozstrzyga Sąd Najwyższy, więc tutaj można różnie dokonać oczywiście prawnej modyfikacji”.

Marszałek Sejmu zapowiedział zaś w poniedziałek, że Sejm zajmie się tym projektem po świętach, na pierwszym styczniowym posiedzeniu Izby.

kk/PAP