Coraz mniej Polaków wierzy, że ma wpływ na sprawy kraju. Tylko lokalnie czujemy się bardziej sprawczy. SONDAŻ CBOS

Według najnowszej analizy CBOS 34 proc. ankietowanych Polaków odpowiedziało twierdząco na pytanie, czy ludzie tacy jak oni mają wpływ na sprawy w kraju

Tylko co trzeci Polak wierzy, że ma wpływ na sprawy kraju - pokazuje najnowszy sondaż CBOS. Choć zaufanie do własnej sprawczości słabnie, większość wciąż czuje, że może coś zmienić w swoim najbliższym otoczeniu. To wyraźny sygnał, że obywatele coraz częściej postrzegają realne działania przede wszystkim na poziomie lokalnym, a nie ogólnokrajowym.

Według najnowszej analizy CBOS 34 proc. ankietowanych Polaków odpowiedziało twierdząco na pytanie, czy ludzie tacy jak oni mają wpływ na sprawy w kraju. W porównaniu z poprzednim badaniem, przeprowadzonym w listopadzie 2023 r., jest to spadek o 20 pkt. proc. CBOS zwraca jednak uwagę, że tamto badanie zostało realizowane bezpośrednio po wyborach parlamentarnych, w których frekwencja wyniosła blisko 75 proc., a to z pewnością miało istotny wpływ na poczucie sprawstwa przez obywateli.

Poczucie oddziaływania na sprawy kraju najczęściej deklarują wyborcy Koalicji Obywatelskiej (46 proc.) oraz Prawa i Sprawiedliwości (39 proc.). Największy udział osób deklarujących brak poczucia sprawstwa odnotowano zaś wśród sympatyków Konfederacji Korony Polskiej (77 proc.), a także – w nieco mniejszym stopniu – Konfederacji Wolność i Niepodległość (63 proc.). Jak zauważa CBOS, dość wysoki odsetek odpowiedzi negatywnych charakteryzuje również potencjalny elektorat Prawa i Sprawiedliwości (57 proc.).

Kto ma poczucie sprawczości w Polsce?

Z badania CBOS wynika, że relatywnie wysokie poczucie oddziaływania na sprawy kraju mają: rolnicy (51 proc. odpowiedzi „tak”); najmłodsi respondenci (47 proc.); kadra kierownicza i specjaliści z wyższym wykształceniem (45 proc.); mieszkańcy największych miast (45 proc.); osoby o najwyższych dochodach per capita (44 proc.).

Najniższe poczucie sprawczości na sprawy kraju mają zaś: osoby zajmujące się domem (21 proc.); badani z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym (23 proc.); robotnicy niewykwalifikowani (24 proc.); renciści (25 proc.); respondenci o najniższych dochodach per capita (26 proc.).

Aktualny poziom poczucia sprawczości na sprawy kraju jest podobny do wyników z badań przed 2023 r. Przypomnijmy, na początku 2022 r. deklarowało je 26 proc. badanych, a w pierwszej połowie 2021 roku - 32 proc., a na początku 2020 r. - 39 proc. Tylko raz poziom poczucia wpływu obywateli na sprawy publiczne przekroczył 40 proc., było to w 2016 r. (41 proc.). Najmniej badanych - 7 proc. - zadeklarowało wpływ na sprawy w kraju w pierwszym takim badaniu CBOS, które zostało przeprowadzone w 1992 roku.

Polacy nie czują, że mają sprawczość na poziomie centralnym

Wracając do najnowszego badania CBOS, znacząco - czyli o 19 pkt. proc. - wzrósł odsetek ankietowanych, którzy odpowiedzieli, że nie mają poczucia wpływu na sprawy kraju. W listopadzie 2023 roku było to 41 proc. badanych, natomiast na początku 2022 roku 71 proc., a w pierwszej połowie 2021 r. - 61 proc., a na początku 2020 r. - 58 proc. Najwyższy poziom braku poczucia wpływu na sprawy w kraju zanotowano w pierwszych badaniu CBOS w 1992 roku.

Obecnie 5 proc. ankietowanych nie potrafi odpowiedź na pytanie zadawane przez Centrum o poczucie sprawczości.

Większość ankietowanych - aż 59 proc. - nadal uważa, że ma wpływ na sprawy lokalne. Przekonanie o tym utrzymuje się więc na podobnym poziomie co w 2023 r. - wówczas odsetek osób przekonanych, że mają wpływ na sprawy swojego miasta bądź gminy wyniósł 61 proc.

W tegorocznym badaniu 36 proc. ankietowanych wyraziło jednak brak poczucia sprawczości w najbliższym otoczeniu; jest to wzrost o 1 pkt. proc. w stosunku do danych z 2023 r. W historii badań CBOS najniższy poziom poczucia wpływu na najbliższą okolicę odnotowano w 1992 roku, gdy wyniósł 16 proc. Wówczas też najwięcej ankietowanych - 79 proc. - odpowiedziało, że nie ma poczucia wpływu na sprawy w swojej najbliższej okolicy.

Badanie CBOS przeprowadzono w ramach procedury mixed-mode na reprezentatywnej imiennej próbie pełnoletnich mieszkańców Polski, wylosowanej z rejestru PESEL. Badanie zrealizowano w dniach od 11 do 22 września 2025 roku na próbie liczącej 969 osób (w tym: 65,4 proc. metodą CAPI, 22,1 proc. – CATI i 12,5 proc. – CAWI). We wszystkich trzech przypadkach ankieta miała taki sam zestaw pytań oraz strukturę.

xyz/PAP