Naukowcy z różnych ośrodków w kraju apelują m.in. o zwiększenie finansowania nauki do 3 proc. PKB. W ich ocenie w polskiej nauce brakuje pieniędzy na godne wynagrodzenia, stabilne warunki dla studentów i doktorantów oraz prowadzenie badań. Opublikowali petycję w tej sprawie.

Pomysłodawcami i organizatorami akcji są: dr hab. Łukasz Okruszek z Instytutu Psychologii PAN, dr hab. Agata Starosta z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN oraz prof. Michał Tomza z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Jak przekazali PAP, działają przy wsparciu „większej grupy naukowców”. A wskazując na swoją motywację podkreślili, że „nauka nie może dłużej czekać”.

Wśród osób, które poparły petycję są przedstawiciele uczelni i instytutów badawczych m.in. z Torunia, Wrocławia, Katowic, Poznania, Gdańska i Krakowa.

Petycja rozpoczyna się od postulatu powiązania „skrajnie niekonkurencyjnych” wynagrodzeń w nauce ze średnią pensją w sektorze przedsiębiorstw oraz objęcia mechanizmem podwyżek wszystkich pracowników sektorów nauki. Jak bowiem czytamy, „wynagrodzenie osoby z doktoratem rozpoczynającej pracę na stanowisku adiunkta to niecałe trzy czwarte średniego wynagrodzenia w sektorze małych, średnich i dużych przedsiębiorstw, zaś część osób zatrudniona na stanowiskach asystenckich, mimo posiadania doktoratu, zarabia zaledwie 19 złotych powyżej pensji minimalnej”.

Drugi punkt dotyczy „stabilnych i godnych warunków dla studentów i doktorantów”, aby uniknąć scenariusza, że w nauce zostają „wyłącznie osoby, które wyniosły z domu kapitał ekonomiczny czy społeczny rekompensujący systemowe niedofinansowanie nauki”. Stąd apel „o urealnienie progów dochodowych stypendiów socjalnych i zapewnienie odpowiedniej infrastruktury socjalnej (tanie, publiczne stołówki, pilne remonty obecnych domów studenckich i budowa nowych)”. Pomysłodawcy petycji postulują również „ustalenie wysokości stypendiów doktoranckich na poziomie co najmniej obowiązującej płacy minimalnej oraz zapewnienie doktorantom możliwości wyboru między umową o pracę a umową stypendialną”.

Trzeci punkt dotyczy zwiększenia finansowania badań naukowych – poprzez stałe zwiększenie podstawowej subwencji jednostek, „oparte na rzetelnych mechanizmach ewaluacji, tak, by granty wzmacniały potencjał badawczy jednostek, a nie stanowiły substytut ich polityki kadrowej”.

Wprost apelujemy o zapisanie w ustawie budżetowej na 2027 rok dodatkowego miliarda złotych na potrzeby NCN i ustalenie w kolejnych ustawach budżetowych ścieżki wzrostu, która zapewni współczynnik sukcesu w konkursach NCN na poziomie 25 proc. (dziś to średnio kilkanaście procent – PAP)

— zakończyli swój apel naukowcy.

Kolejna akcja środowiska naukowego

Petycja jest kolejną tego typu inicjatywą – pod ubiegłoroczną o zwiększenie finansowania nauki podpisało się ponad 6,6 tys. osób. Została ona skierowana m.in. do prezydenta RP, premiera oraz marszałków Sejmu i Senatu. Kopię otrzymał również minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek, który deklarował, że „gdyby nie był ministrem, sam by ją podpisał”.

Jednocześnie przedstawiciele polskiego środowiska naukowego zapowiedzieli na 27 maja protest „przeciwko wygaszaniu sektora nauki”. Jak wskazali, decyzja ta jest efektem „systematycznego ignorowania” przez polityków ich głosu wyrażanego w formie akcji, petycji czy dyskusji na komisjach sejmowych.

Nie chcemy jednak, by jedyną formą protestu ludzi sektora nauki był »protest nogami« – opuszczenie kraju lub odejście z sektora nauki

— czytamy w przesłanej PAP informacji.

Ponadto, w ramach całej akcji jej organizatorzy przez trzy tygodnie codziennie w portalach społecznościowych będą prezentować sylwetki polskich naukowców, studentów, doktorantów, którzy opowiedzą o swoich badaniach i o tym, jakie korzyści może przynieść ich lepsze finansowanie.

tkwl/PAP