NASZ WYWIAD

Apel o reset! Roszkowski: Podpisaliśmy. I tu zaczynają się schodyApel ośmiu o reset. Prof. Roszkowski: Podpisaliśmy razem, ale nie rozumiemy go tak samo

FacebookTwitter

Prof. Wojciech Roszkowski jest jednym z kawalerów Orderu Orła Białego, którzy podpisali się pod apelem o reset konstytucyjny. W rozmowie z portalem wPolityce.pl znany historyk uściślił, co rozumie przez słowo "reset" i czym kierował się podpisując wspomniany apel. - Przypuszczam, że pod słowem „reset” podpisaliśmy się razem, ale w jego definiowaniu czy rozumieniu jednak się różnimy - przyznał Prof. Roszkowski.

wPolityce.pl: Ośmioro odznaczonych Orderem Orła Białego wystosowało apel o reset konstytucyjny i porozumienie w Trybunale Konstytucyjnym. Wśród sygnatariuszy, oprócz Pana, był również prof. Leszek Balcerowicz czy Aleksander Hall z rządu Tadeusza Mazowieckiego. Czy bez wahania przyjął Pan ofertę podpisania tego apelu?

Prof. Wojciech Roszkowski: Nie, zastanawiałem się nad tym. Przekonał mnie złożony już podpis Czesława Bieleckiego, którego cenię. Chociaż, gdy zobaczyłem, że jest tam podpis Aleksandra Halla i Leszka Balcerowicza, to mocno mnie to zastanowiło i przyjrzałem się temu tekstowi. A tekst był tak ogólnikowy – jak samo słowo „reset”, pod którym właściwie każdy rozumie co innego. To słowo ma pokazać dobrą wolę w rozwiązywaniu kryzysu. Pod słowem „reset” podpisałem się jak pod pewnym hasłem służącym pokojowemu rozwiązaniu sprawy. Jednak dopiero teraz zaczynają się „schody”, jak ten reset zinterpretować.

No właśnie, czy za słowem „reset” i sygnatariuszami apelu nie kryją się zupełnie różne interpretacje? W apelu mowa jest też o braku konsensusu ws. ambasadorów czy podważaniu niezależności Banku Centralnego. Z pewnością trzeba o tym rozmawiać, ale ciężko byłoby chyba Panu czy Czesławowi Bieleckiemu porozumieć się z innym sygnatariuszami. Na przykład prof. Balcerowicz w TVP Info mówi o rozliczeniu za atak na praworządność i jako głównego sprawcę wskazuje prezesa TK Bogdana Święczkowskiego.

Przypuszczam więc, że pod słowem „reset” podpisaliśmy się razem, ale w jego definiowaniu czy rozumieniu jednak się różnimy. A to Polska właśnie – co ja poradzę. Uważam, że trzeba zrobić porządek, ale różnimy się co do tego, jak ten porządek robić. Uważałbym jednak, że reset, czyli rozliczenie tego wszystkiego, co się stało, może nastąpić tylko i wyłącznie poprzez ocenę prawną. Nie można powiedzieć, iż „prawda leży pośrodku” czy że nic się nie stało. Reset trzeba zacząć od oceny prawnej według dziś istniejącego prawa wszystkich kroków z ostatnich trzech lat, ale trzeba też dokładnie rozpisać, od czego to się zaczęło. A początkiem było wybranie przez Sejm sędziów na zapas w 2015 roku.

I to była inicjatywa ówczesnej PO. A potem nastały rządy PiS.

PiS próbował to naprawić lepiej lub gorzej, bo był tam też problem ogłaszania werdyktów zreformowanego Trybunału. Natomiast to, co stało się po roku 2023 przekroczyło wszelkie granice. Trzeba zatem ocenić dokładnie pod względem prawnym decyzje podjęte po wyborach, w tym przejęcie prokuratury czy mediów publicznych. I tu zaczynają się największe schody, bo środowisko prawnicze jest strasznie podzielone i trudno powiedzieć, czy w elicie prawniczej znajdą się osoby uznane przez większość.

W Pałacu Prezydenckim trwają rozmowy nad przezwyciężeniem kryzysu w Trybunale. Prezydenccy ministrowie dyskutują z przedstawicielami wszystkich  ugrupowań poza KO i Lewicą, które nie chcą dialogu. Negocjatorzy poruszyli ciekawy problem, co zrobić z osobami, które bez złożenia ślubowania w obecności prezydenta, uważają się za sędziów Trybunału i podejmują decyzję w ramach ustalonego przez siebie Zgromadzenia Ogólnego TK. Jest pomysł, aby przenieść ich w stan spoczynku. Co Pan o tym myśli?

Można się zastanawiać, jak to realizować. Dla mnie ważnym sygnałem było orzeczenie Sądu Najwyższego.

Mówi Pan o niedawnym orzeczeniu, wydanym przez trzy izby SN?

Tak, tam większość przyjęła stanowisko, zgodnie z którym nie można być sędzią Trybunału bez złożenia ślubowania w obecności Prezydenta RP. Nie wobec kolumny, bo to poniża Konstytucję. Sąd Najwyższy pokazał zbiorowy, a nie tylko partykularny sposób myślenia o problemie. To orzeczenie robi wrażenie solidnego, fundamentalnego i opartego na zdrowym rozsądku.

Co w takim razie z osobami uważającymi się za sędziów TK – czy powinny przejść w stan spoczynku?

Nie chcę wydawać wyroków

Pytam o pańską opinię jako autorytetu i sygnatariusza apelu kawalerów Orderu Orła Białego.

Moja opinia jako historyka jest taka, że trzeba do nich podejść na zasadzie interpretacji prawa takiego, jakie ono dziś jest zapisane, a nie nadinterpretacji proponowanej przez rząd, którą wykluczył Sąd Najwyższy.

Sędzia Dagmara Pawełczyk-Woicka, była szefowa KRS, nazwała pomysł przeniesienia sędziów-elektów TK w stan spoczynku "nagradzaniem zamachowców i proszeniem się o kontynuowanie zamachu"

Jako skromny obywatel czuję, że pani sędzia Pawełczyk-Woicka ma rację.

Premier zdobywa kolejne instytucje siłą, mając przy tym spore wsparcie żelaznego elektoratu. Czy Donaldowi Tuskowi opłaca się w ogóle wchodzić w jakikolwiek reset, skoro uważa, że jest na fali? 

Instytucje zdobywa, ale poparcia w większości społeczeństwa nie ma, co pokazują sondaże. Rząd tej koalicji mógłby się nie ostać w kolejnych wyborach. Sytuacja jest jednak patowa, a każdy kolejny krok radykałów grozi poważnymi konsekwencjami dla ustroju i suwerenności państwa. Chodzi na przykład o wspomniany już bank centralny, a w gruncie rzeczy o poparcie dla centralizacji rządów Unii i, mówiąc w cudzysłowie, przeniesienie stolicy z Warszawy do Brukseli, a właściwie do Berlina. Niestety, większość ludzi gubi się w zawiłościach konstytucyjnych i patrzy na szyldy, a nie na meritum. Dla przeciętnego wyborcy związek między tym zagrożeniem a tym, co to znaczy ślubować wobec prezydenta - jest luźny. Ludzie nie bardzo czują ten związek. A on jest on jest bardzo poważny. Jeżeli tak ważne organy państwa jak Trybunał Konstytucyjny zostaną przejęte przez trzon obecnej koalicji rządowej, to grozi nam naprawdę poważne ograniczenie, jeżeli nie zlikwidowanie suwerenności państwa.

Czy uważa Pan, że reset czy porozumienie w sprawach konstytucyjnych jest jeszcze możliwe w tej kadencji Sejmu?

Zadaję sobie to pytanie od trzech lat z nadzieją i ta nadzieja zawodzi. Postawa mniejszych członków koalicji jest dla mnie zupełnie niezrozumiała. Z drugiej strony myślę, że większość z nich siedzi w Sejmie już tylko dla diet poselskich, bo najprawdopodobniej i tak zabraknie ich po wyborach.

Byłby to nowy start, czy opowiedziałby się Pan wówczas za polityką „grubej kreski”?

Pojęcie „grubej kreski” zostało kiedyś źle zrozumiane i wykonane, więc pozostawmy je w historii. Patrzmy na to, co zostało uczynione i jak to wygląda w świetle obowiązującego prawa, trzymając się jasnych zapisów Konstytucji.

źr. wPolityce.pl 

FacebookTwitter

Czekamy na Wasze maile z uwagami i komentarzami: [email protected]. Dołącz do naszej społeczności, wykup dostęp do STREFY PREMIUM. Subskrybuj
To najlepsza forma wsparcia naszych mediów.

Jak wesprzeć telewizję wPolsce24?

Zachęcamy do:

  • dokonywania wpłat przez stronę wesprzyj.wpolsce24.tv
  • lub przekazania darowizny bezpośrednio na rachunek bankowy: 69 1020 4900 0000 8202 3036 2577 (odbiorca: Fratria SA, tytuł przelewu: Darowizna)
  • oglądania wPolsce24 jak najczęściej i jak najdłużej
  • mówienia o nas innym, żeby telewizja wPolsce24 zyskiwała coraz więcej wiernych Widzów

Przetwarzamy dane osobowe Darczyńców zgodnie z informacją w linku.

Redaktor Naczelny:
Łukasz Wróblewski
Zespół:
Joanna Jaszczuk, Adam Kacprzak, Tomasz Karpowicz, Robert Knap, Adam Stankiewicz, Kamil Kwiatek, Natalia Wierzbicka, Adrian Siwek, Adam Bąkowski, Sławomir Cedzyński.
Autorzy:
Wojciech Biedroń, Jacek Karnowski, Marzena Nykiel, Goran Andrijanić, Marek Budzisz, Jerzy Jachowicz, Grzegorz Górny, Aleksandra Jakubowska, Stanisław Janecki, Dorota Łosiewicz, Dariusz Matuszak, Andrzej Potocki, Marek Pyza, Aleksandra Rybińska, Marcin Wikło, Piotr Gursztyn, Jerzy Szmit.