Po co nam wolność?"Najbardziej wolny jest ten, kto potrafi powiedzieć „nie” lękowi przed śmiercią. To kluczowe doświadczenie wolności"

Czy wolność to różnorodność? Czy dzisiaj wolność jest udziałem tylko niewielu? Ile wolności można zabrać innemu? I jak się to robi bez hałasu. Jak w czasie pandemii, gdy ludzie masowo rezygnowali z  wolności na rzecz bezpieczeństwa. W kolejnym odcinku z cyklu „Kronos” w TVP Kultura goście prof. Piotra Nowaka dyskutowali o wolności.

Wolność stała się, podobnie jak wiele innych pojęć, przedmiotem nieporozumień i zniekształceń. Jej rozumień jest bez liku, jest nieskończenie wieloznaczna. W potocznym rozumieniu to po prostu realizowanie własnych celów, aspiracji, zachcianek, nieliczenie się z niczym. Wolność to niezależność, autonomiczność, prywatność, możliwość powiedzenie „nie”. Liberalne społeczeństwa zachodnie tak pojmowanej wolności od lat zażywają, a w zasadzie jej nadużywają. Gwarantuje im to wolność polityczna, której dyskretnych ograniczeń nie dostrzegamy.

W świecie zachodniej demokracji liberalnej kurczy się przestrzeń prywatności. Świat smartfonów, mediów społecznościowych, możliwości obserwacji i inwigilacji wkradają się po cichu i niezauważenie.

To jest niepokojące. Coraz trudniej wykreować sobie sferę prywatną wraz z przestrzenią wolności

— ocenia prof. Tomasz Żyro. Ograniczanie sfery prywatnej odczuwamy najboleśniej.

Dramat Ukrainy, determinacja z jaką społeczeństwo tego kraju znosi trudy wojny, stawia opór rosyjskim agresorom karmi się wolą życia w politycznej wolności takiej jak ją rozumiemy na Zachodzie.

Najbardziej wolny jest ten kto potrafi powiedzieć nie lękowi przed śmiercią. Jest to bardzo ważny element doświadczenia wolności

— zauważa prof. Zbigniew Stawrowski, filozof z USKW.

Tego dowodzą teraz Ukraińcy. Od początku wojny wielu komentatorów zwraca uwagę, że rosyjski problem z niepodległą Ukrainą to kwestia nie tylko geopolityki, strategicznych interesów imperium, ale fakt istnienia w posowieckiej przestrzeni państwa z alternatywnym wobec putinowskiej Rosji modelem politycznym. Takim, w którym ludzie mają poczucie wpływu na decyzje i własne życie.

Papież Jan Paweł II ostrzegał, że demokracja pod pewnymi warunkami, może przemienić się w „jawny lub zakamuflowany totalitaryzm”. W warunkach demokracji napięcie między wolnością, a nieustannym dążeniem do równości powoduje sytuację, że wolność musi jej ciągle ulegać. Równościowy nacisk nie ma charakteru wolnościowego.

Zgadzam się z tym, że pewne zjawiska związane z klasycznym totalitaryzmem mogą wracać, także w innej postaci, gdy większość może przyzwalać na brak wolności, choćby poprzez nasilenie się zjawiska politycznej poprawności zakładającej wymuszanie „dobrego zachowania

— przyznaje Piotr Zaremba, historyk i publicysta.

Walka o wolność trwa na wschodzie Europy. Ale też podani liberalnych-demokracji muszą, z taką samą odwagą jak na Ukrainie, zdobyć się na ryzyko uratowania dla siebie wolności. Nie ulegać konformizmowi, bronić swoich wolności politycznych, a nawet prawa do zwykłej prywatności.