Rozporządzenie dot. przeprowadzenia kwalifikacji wojskowej MON w porozumieniu MSWiA wydaje co roku, na mocy przepisów ustawy o obronie Ojczyzny. Projekt rozporządzenia na przyszły rok został opublikowany na stronie rządowej; obecnie znajduje się na etapie uzgodnień.

Przygotowywane przepisy wskazują m.in. termin przeprowadzenia kwalifikacji wojskowej oraz orientacyjną liczbę osób, które będą jej podlegać. Jak wynika z projektu, w przyszłym roku kwalifikacja ma zostać ogłoszona 15 stycznia 2027 r., potrwa od początku lutego do końca maja i obejmie ok. 245 tys. osób. Chodzi przede wszystkim o mężczyzn urodzonych w 2008 roku - czyli rocznika osiągającego pełnoletność w bieżącym roku.

Poza tym rocznikiem, kwalifikacji będą podlegać ci mężczyźni z roczników 2003-2007, którzy z różnych powodów nie posiadają obecnie określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, a także osoby, które stanęły przed komisją wojskową w 2025 i 2026 r. i zostały uznane za czasowo niezdolne do służby wojskowej.

Przed komisją będą musiały się stawić także kobiety urodzone w latach 2000-2008, które w przyszłym roku będą kończyć naukę w dziedzinach istotnych dla wojska - czyli np. absolwentki kierunków medycznych czy psychologicznych, a także np. niektórych kluczowych kierunków technicznych. Poza nimi, do kwalifikacji będą mogli przystąpić ci, którzy nie posiadają określonej kategorii zdolności do służby, nie skończyli 60 lat i sami zgłosili się do kwalifikacji.

Przeprowadzenie kwalifikacji każdego roku obwieszcza wojewoda, natomiast wezwania do stawienia się przed komisją wojskową rozsyłane są przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Kluczowy element 

Kluczowym elementem kwalifikacji wojskowej jest badanie medyczne i psychologiczne oceniające ogólną zdolność kandydatów do ewentualnej służby wojskowej; podczas badania można otrzymać jedną z czterech kategorii: A - zdolność do służby wojskowej, B - czasowa niezdolność do służby, D - niezdolność do służby w czasie pokoju oraz E - trwała i całkowita niezdolność do służby wojskowej.

Ponadto komisja wprowadza dane badanego do wojskowej ewidencji. Po kwalifikacji osoba wezwana otrzymuje zaświadczenie, że stawiła się do kwalifikacji wojskowej, ma uregulowany stosunek do służby wojskowej oraz orzeczoną zdolność do służby. Następnie otrzymuje stopień szeregowego, a po 14 dniach od kwalifikacji zostaje przeniesiona do tzw. pasywnej rezerwy - zbioru, w którego skład wchodzą wszystkie osoby, które przeszły kwalifikację wojskową, ale nie wyraziły chęci służby w wojsku.

Kwalifikacja jest obowiązkowa; niestawienie się może grozić grzywną, a także przymusowym doprowadzeniem. Wezwanie do stawienia się przed komisją wojskową powinno zostać doręczone minimum 7 dni przed wyznaczonym terminem. W przypadku, gdy wezwana osoba z ważnych przyczyn nie może stawić się przed komisją, powinna zawiadomić o tym wójta/burmistrza/prezydenta miasta, który wyznaczy nowy termin.

Obecnie w Polsce obowiązkowa służba wojskowa jest od 2008 roku zawieszona, jednak nie zlikwidowana - przepisy zawarte przede wszystkim w ustawie o obronie Ojczyzny przewidują możliwość jej przywrócenia np. w kryzysowej sytuacji.

PAP/mly