Kobieta w ciąży nie dostanie już od psychiatry – po badaniu online – zaświadczenia umożliwiającego legalną aborcje. Zespół prawny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz konsultant krajowy ds. psychiatrii opracowali wytyczne dotyczące legalnej aborcji. Warunkiem wystawienia przez psychiatrę orzeczenia umożliwiającego przerwanie ciąży jest bezpośrednie zbadanie pacjentki. Psychiatra nie decyduje o przerwaniu ciąży, a orzeczenia od psychiatry nie można uznać za skierowanie na zabieg przerwania ciąży – podkreślono w wytycznych. To odpowiedź na opublikowane z końcem sierpnia ministerialne wytyczne w sprawie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących dostępu do procedury przerwania ciąży.

Stanowisko zarządu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i konsultanta krajowego ds. psychiatrii opublikowano pt. „Wytyczne dla lekarzy psychiatrów, dotyczące wydawania orzeczenia stwierdzającego zagrożenia dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej jako przesłanki legalnego przerwania ciąży”.

W swoich wytycznych eksperci przywołują przesłanki dopuszczalności przerywania ciąży i nakreślają sytuację prawną.

Aborcja to przestępstwo ścigane z urzędu, jeśli jest nielegalna. A po pięciu latach od teleporady rodzina kobiety może dojść do wniosku, że lekarz nie dochował należytej staranności podczas badania

— wyjaśnił „DGP” prof. Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii.

Wytyczne minister zdrowia

Minister zdrowia Izabela Leszczyna i minister sprawiedliwości Adam Bodnar, przedstawili „wykładnię propacjencką”. Wskazano w nich m.in. jednoznacznie, że aborcja ze względu na stan zdrowia psychicznego kobiety jest dopuszczalna i że wystarczy w tej sytuacji opinia jednego lekarza, np. psychiatry. Do aborcji może dojść przez cały czas trwania ciąży.

Jeśli w podmiocie leczniczym będzie żądanie drugiego orzeczenia lekarza bądź zwoływania konsylium, to należy to uznać za utrudnianie dostępu do procedury medycznej, która jest w koszyku świadczeń gwarantowanych

— mówiła minister zdrowia.

Stanowisko PTP

Psychiatrzy przygotowali własne stanowisko, które ma standaryzować kwestię wydawania orzeczeń stwierdzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ciężarnej.

Za kilka lat może się zmienić interpretacja prawa. Może się okazać, że wydanie takiego zaświadczenia będzie rozumiane jako nakłanianie do nielegalnej aborcji

— zaznaczył prof. Gałecki.

„Należy wyraźnie podkreślić, że lekarz psychiatra występuje w roli konsultanta – eksperta. Wydając orzeczenie, nie decyduje zatem o przerwaniu ciąży. Orzeczenia takiego nie można też uznać za skierowanie na zabieg przerwania ciąży”

– czytamy w opublikowanych przez PTP wytycznych.

Jego autorzy zaznaczyli, że zaświadczenie stanowi jedynie element w procedurze aborcyjnej, a ostateczna decyzja należy do kobiety ciężarnej i do lekarza przeprowadzającego zabieg. Lekarz ten – podkreśliło PTP – rozważa wykonanie zabiegu przez pryzmat ewentualnych przeciwskazań zdrowotnych i zagrożeń dla kobiety ciężarnej, które przerwanie ciąży może spowodować.

Eksperci przewidują, że w wielu przypadkach lekarz psychiatra będzie wydawał zaświadczenie o stanie zdrowia dla pacjentki ciężarnej po jednorazowej konsultacji w szpitalu niepsychiatrycznym lub w ambulatorium. Pokreślili, że trudno sobie wyobrazić dochowanie należytej staranności na podstawie pierwszego badania jednorazowego poprzez systemy teleinformatyczne. Dlatego w wytycznych znalazły się rekomendacje wydania orzeczenia wyłącznie po osobistym zbadaniu pacjentki, zebraniu wywiadu i przedstawieniu informacji medycznej.

Według ekspertów uzasadnione jest obszerne opisanie informacji z wywiadu chorobowego z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i wywiadu społeczno-ekonomicznego.

„Konieczne jest także odniesienie do ryzyka samobójczego w kontekście nie tylko obecnych, ale i przeszłych objawów lub ewentualnie podejmowanych prób samobójczych”

– zaznaczono w stanowisku.

Lekarz nie może odmówić orzeczenia. „Nie zwalnia to z postawienia właściwej diagnozy”

W wytycznych wskazano też, że nie można odmówić pacjentce wydania orzeczenia o stanie zdrowia.

Nie oznacza to jednak, że będzie ono zbieżne z jej oczekiwaniami

— czytamy.

Eksperci zaznaczyli, że w polskim prawie nie dookreślono uwarunkowań dotyczących zagrożenia zdrowia psychicznego kobiety ciężarnej, które usprawiedliwiałyby przerwanie ciąży. Dlatego konieczna jest właściwa ocena psychiatry.

„Zadanie psychiatry jest trudne i obciążone odpowiedzialnością, ponieważ wnioski z jego opinii muszą opierać się na podstawie aktualnie stwierdzanych objawów oraz na podstawie przewidywanych scenariuszy dalszego przebiegu zaburzeń psychicznych. W tym kontekście wymaga przeanalizowania przez psychiatrę spodziewanej reakcji emocjonalnej kobiety na świadomość choroby dziecka i jego nieuniknionej śmierci, psychicznej reakcji na przerwanie ciąży, ale także na potencjalne zagrożenie dla własnego zdrowia lub życia. Może to skutkować nawet skrajnie nasilonymi objawami psychopatologicznymi, w tym lękowymi, dezorganizującymi codzienne funkcjonowanie. W tym wypadku struktura osobowości, mechanizmy regulacji emocji i radzenia sobie ze stresem mają istotne znaczenie, nawet jeśli kobieta nie ma objawów poważnego (np. psychozy) zaburzenia psychicznego” – podkreślili autorzy wytycznych.

Zaznaczono, że optymalne wydaje się przedstawienie w zaświadczeniu wystawianym przez lekarza swego rodzaju wywodu z opinii psychiatrycznej, uzasadniającego jego wnioski.

Psychiatra nie wystawia skierowania

Polskie Towarzystwo Psychiatryczne podkreśliło też, że lekarz psychiatra nie wystawia skierowania na aborcję. Występuje jedynie w roli konsultanta, a wydanie zaświadczenia zawsze powinno poprzedzić osobiste zbadanie pacjentki – nie wystarczy jednorazowa teleporada. Lekarz wystawiający zaświadczenie online nie spełni wymogów należytej staranności.

Zaświadczenie stanowi jedynie element w procedurze aborcyjnej. Ostatecznie decyzja należy do kobiety ciężarnej oraz lekarza przeprowadzającego zabieg, który rozważy jego wykonanie przez pryzmat ewentualnych przeciwskazań zdrowotnych i zagrożeń dla kobiety ciężarnej, które przerwanie ciąży może spowodować

— czytamy.

Czy nowe wytyczne udaremnią chęć nadużywania przesłanki „zdrowia psychicznego kobiety” do zabijania dzieci nienarodzonych? To jasny sygnał także dla ministerstwa zdrowia, które chciało znaleźć wymyk prawny do wprowadzenia w Polsce aborcji na żądanie, która jest niezgodna z konstytucją.

CZYTAJ TAKŻE: Piekielne wytyczne. „Aborcja ze względu na stan zdrowia psychicznego kobiety jest dopuszczalna”

md/PAP