„Wielu rodziców zastanawia się, czy pozwolić dziecku na stoisko z lemoniadą czy domowymi wypiekami. Co, jeśli będzie kontrola Sanepidu? Czy nie zestresuje to dziecka? Czy rodzic, jako opiekun, nie otrzyma kary za niedopełnienie jakichś obowiązków?” - wskazano na portalu finkids.pl. Jednak przypomnijmy, że sąd uniewinnił ojca 16‑letniej Marysi, która sprzedawała wiśnie, a Sanepid przyznał, że kontrolerki przesadziły — choć, jak ustaliła Dorota Wiśniewska, edukator finansowa dzieci, prawo jasno mówi, że okazjonalna sprzedaż prowadzona przez dzieci nie podlega rygorom dla profesjonalnych producentów żywności.

W 2023 roku „Gazeta Wałecka” opisała sprawę 16-latki z Lubna (woj. zachodniopomorskie), która chcąc zarobić na wycieczkę szkolną, sprzedawała wiśnie z sadu dziadka. Zakończyło się to interwencją pracowników Inspekcji Sanitarnej w asyście policjantów. Na ojca dziewczynki (Marysi) urzędniczki Inspekcji Sanitarnej z Wałcza nałożyły mandat, m.in. za to, że córka nie miała orzeczenia lekarskiego do celów sanitarno-epidemiologicznych.

Prosiliśmy panie, żeby pouczyły Marysię i nie nakładały od razu mandatu. Niestety, nie dały się przebłagać

— relacjonowała matka 16-latki.

Ojciec został uniewinniony

Po tym, jak ojciec nie przyjął mandatu w wysokości 100 zł, powiatowy sanepid skierował wniosek do sądu o ukaranie ojca. W komunikacie Główny Inspektor Sanitarny przekazał, że w jego ocenie - po gruntownej analizie i zbadaniu wszystkich okoliczności dotyczących ukarania mandatem 16-latki w Lubnie - podjęte przez kontrolerów środki nie były współmierne do przewinienia.

W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałczu zawnioskuje w postępowaniu sądowym o zastosowanie łagodniejszego środka, jakim jest pouczenie. Zdecydowano także o oddelegowaniu do pełnienia innych obowiązków kontrolerów bezpośrednio uczestniczących w tej sprawie

— podał GIS.

Finał sprawy był taki, że sąd ostatecznie uniewinnił ojca Marysi i oddalił wniosek sanepidu w sprawie jego ukarania. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że działalność dziewczyny nie niosła żadnej szkodliwości społecznej i zwyczajnie nie ma jej i ojca za co karać.

Oficjalne stanowisko Sanepidu

Dorota Wiśniewska, edukator finansowa dzieci, ustaliła, jakie jest oficjalne stanowisko Sanepidu w sprawie stoisk dziecięcych m.in.:

● stoisko z lemoniadą,

● stoisko z wypiekami domowej roboty,

● straganik z owocami z działki.

Dokładna treść odpowiedzi na zapytanie Doroty Wiśniewskiej na pytanie, czy naprawdę wystawiając jednorazowe stoisko z ciasteczkami trzeba poddać się tym wszystkim regulacjom?:

Szanowna Pani,

ogólne wymagania higieniczno-sanitarne, jakie muszą być spełnione w produkcji i obrocie żywnością obowiązujące w całej Unii Europejskiej, mają zastosowanie do podmiotów, których specyfika działania zakłada pewną ciągłość oraz pewien stopień organizacji. W przypadku działalności polegającej na okazjonalnym przygotowywaniu, przechowywaniu i podawaniu żywności przez prywatne osoby nie ma obowiązku spełnienia wymagań określonych w prawie unijnym [1]. Nie podlega to również nadzorowi organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej na postawie przepisów prawa polskiego [2] oraz nie jest objęte obowiązkiem rejestracji i zatwierdzenia jak w przypadku zakładów produkcji i obrotu żywnością.

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku okazjonalnej sprzedaży lemoniady, ciast czy owoców. Ponadto przy takim charakterze działalności nie mają zastosowania wymagania dotyczące wymogu uzyskania orzeczenia lekarskiego dla osób mających kontakt z żywnością. Oczywiście w przypadku okazjonalnej sprzedaży żywności przez osoby małoletnie należałoby zapewnić nadzór opiekuna-osoby dorosłej. Natomiast prawne aspekty zarabiania przez osoby małoletnie oraz kwestie podatkowe nie leżą w kompetencjach Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W każdym przypadku sprzedaży żywności konsumentom, nawet przez dzieci czy małego producenta lokalnego, przy niewielkich rozmiarów produkcji żywności, decydująca jest ocena ryzyka i skali zagrożeń ze względu na bezpieczeństwo żywności, a co za tym idzie, bezpieczeństwo konsumentów. Produkty przygotowane w celu sprzedaży muszą być bezpieczne dla zdrowia i życia konsumentów, dlatego szczególnie ważne jest odpowiednie postępowanie z żywnością, przede wszystkim żywnością nietrwałą mikrobiologiczne. Z tego względu osoby przygotowujące oraz sprzedające żywność konsumentom powinny posiadać odpowiedni stan zdrowia oraz stosować podstawowe zasady higieny.

W tym zakresie w najbliższym czasie na stronie internetowej GIS zostanie udostępniona informacja zawierająca wytyczne dotyczące podstawowych zasad bezpieczeństwa przy okazjonalnej sprzedaży lemoniady, owoców i domowych wypieków.

Podstawa prawna:

[1] rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str.1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 34, str. 319) [2] ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448, z późn. zm.)

Z wyrazami szacunku Marek Waszczewski rzecznik prasowy

Główny Inspektorat Sanitarny

PAP/X/finkids.pl/tt