Jak co roku, 21 stycznia w liturgiczne wspomnienie św. Agnieszki, dziewicy i męczennicy, odbywa się błogosławieństwo baranków, z których wełny wykonane zostaną paliusze dla nowych arcybiskupów metropolitów. Rano, w kaplicy Urbana VIII w Pałacu Apostolskim w Watykanie, dwa baranki zostały przedstawione Papieżowi Leonowi XIV.

Związek św. Agnieszki z barankami ma charakter symboliczny i językowy. Imię świętej nawiązuje zarówno do greckiego słowa haghnós (czysty), jak i łacińskiego agnus (baranek). W ikonografii Agnieszka jest często przedstawiana obok baranka, symbolu czystości, poświęcenia i wierności Chrystusowi, Oblubieńcowi, którego męczennica nie chciała się wyprzeć nawet w obliczu śmierci. Tradycja błogosławieństwa baranków, poświadczona przynamniej od VI wieku, przetrwała do dziś jako widzialny znak tej żywej pamięci.

Przygotowanie baranków

Baranki, niegdyś hodowane przez trapistów z Opactwa Tre Fontane w Rzymie, dziś są kupowane od pasterzy i w przeddzień wspomnienia św. Agnieszki przekazywane siostrom zakonnym, które zajmują się ich przygotowaniem do błogosławieństwa. Od końca XIX w. pracę tę wykonują siostry nazaretanki w domu przy via Machiavelli; które przygotowują, kąpią i karmią baranki. 21 stycznia umieszczają je w dwóch koszach: jeden z nich jest udekorowany czerwonymi różami – symbolem męczeństwa; drugi – białymi różami, symbolizującymi czystość i dziewictwo.

Błogosławieństwo w bazylice św. Agnieszki

W tym roku baranki zostały przedstawione Ojcu Świętemu o poranku w kaplicy Urbana VIII w Pałacu Apostolskim, a następnie przewiezione do bazyliki św. Agnieszki za Murami, przy Via Nomentana. Podczas Mszy św., której tradycyjnie przewodniczy opat generalny Kanoników Regularnych Laterańskich, baranki zostają złożone na ołtarzu, nad relikwiami św. Agnieszki i św. Emerencjany, która zginęła dwa dni po męczeństwie św. Agnieszki. Była katechumenką i według tradycji, została znaleziona w czasie modlitwy przy grobie Agnieszki, wywleczona z kościoła i ukamienowana.

W tym roku baranki zostały przedstawione Ojcu Świętemu o poranku w kaplicy Urbana VIII w Pałacu Apostolskim

Przygotowanie paliuszy

Po błogosławieństwie baranki trafiają do klasztoru sióstr benedyktynek przy bazylice św. Cecylii na Zatybrzu. Wiosną odbywa się ich strzyżenie, po czym siostry natychmiast przystępują do przygotowywania paliuszy – białych wełnianych pasów ozdobionych sześcioma jedwabnymi krzyżami. Ta liturgiczna szata, noszona przez arcybiskupów metropolitów symbolizuje szczególny związek z Biskupem Rzymu oraz pasterską troskę za powierzoną prowincję kościelną. 24 czerwca, w uroczystość narodzenia św. Jana Chrzciciela, tego który wskazał na Chrystusa jako na Baranka Bożego, paliusze dostarczane są do Urzędu Papieskich Celebracji Liturgicznych.

Błogosławieństwo i nałożenie paliuszy

29 czerwca, w uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła, podczas uroczystej Mszy świętej Papież błogosławi paliusze i nakłada je na ramiona mianowanych w ciągu minionego roku arcybiskupów metropolitów. W tym roku, wśród nich znajdą się m.in. abp Andrzej Przybylski, metropolita katowicki i kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski.

Vatican News / ks. Jakub Ostrożański RCI