Czy UNESCO skuteczniej ochroni Mszę trydencką niż Watykan?Czy UNESCO skuteczniej ochroni Mszę trydencką niż Watykan? Zaskakująca propozycja amerykańskiego teologa

Znany amerykański teolog Peter Kwasniewski zaapelował, aby UNESCO uznała Mszę trydencką za światowe i niematerialne dziedzictwo kulturowe ludzkości. W ten sposób – jego zdaniem – nadzwyczajna forma rytu rzymskiego, zwana Mszą Wszechczasów, miałaby prawnie i globalnie uznawany status, który mógłby pomóc ocalić ją przed zniknięciem. Według autora pomysłu, dzięki temu Msza święta w obrządku łacińskim otrzymałaby ochronę i szansę przeżycia, podobnie jak zabytkowe katedry czy tradycyjne miejsca pielgrzymkowe.

Zgodnie z Konwencją UNESCO z 2003 roku niematerialne dziedzictwo kulturowe obejmuje m.in. „praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturową – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego”.

Do tej kategorii zaliczają się m.in. modlitwy, śpiewy, recytacje, zwyczaje, rytuały i obrzędy. Tworzą one pamięć zbiorową wspólnot i wzmacniają tożsamość tych, którzy je praktykują. Ich zachowanie jest świadectwem zachowania różnorodności kulturowej w obliczu postępującej globalizacji, szansą wzbogacania dialogu międzykulturowego oraz zachętą do wzajemnego poszanowania odmiennych tradycji. Zdaniem Kwasniewskiego, Msza trydencka spełnia wszelkie kryteria definicji UNESCO.

Według amerykańskiego teologa, żyjemy dziś w takich czasach, że oenzetowska organizacja ds. kultury być może będzie w stanie skuteczniej bronić nadzwyczajnej formy rytu rzymskiego niż Stolica Apostolska. To reakcja na ogłoszone w lipcu tego roku przez Franciszka motu proprio „Traditionis custodes”, która poważnie ogranicza możliwość sprawowania Mszy trydenckiej, a nawet – zdaniem dużej części komentatorów – skazuje ten ryt na stopniowe zniknięcie.

Niezależnie od tego, jak oceniamy argumentację amerykańskiego teologa oraz szanse powodzenia wspomnianej inicjatywy, jest ona jakimś świadectwem dzisiejszych czasów, a zwłaszcza atmosfery panującej we współczesnym Kościele: zamieszania, chaosu, zamętu, marginalizacji, poczucia zaniku pewników.