Dziś prawosławna Wigilia. Para prezydencka złożyła życzeniaDziś Wigilia Bożego Narodzenia wg. kalendarza juliańskiego. Para Prezydencka złożyła życzenia wiernym Kościołów wschodnich

Jutro przypada Wigilia Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego, czyli według tzw. starego stylu. W tym terminie, 13 dni po katolikach, święta obchodzi w Polsce Cerkiew prawosławna i staroobrzędowcy. Para prezydencka złożyła życzenia prawosławnym i wiernym innych Kościołów wschodnich w Polsce. „Niech będzie to czas spędzony z najbliższymi, w szczęściu, dostatku i dobrym zdrowiu – a jednocześnie zapowiedź wszelkiej pomyślności w rozpoczynającym się roku 2025” - napisała Para Prezydencka.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny (PAKP) formalnie używa w roku liturgicznym kalendarza juliańskiego. Prawosławni duchowni zwracają uwagę, że to kalendarz o wiele starszy od gregoriańskiego (wprowadzonego w 1582 roku reformą papieża Grzegorza XIII) i był używany w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Według danych soboru biskupów PAKP ponad 90 proc. prawosławnych parafii w kraju stosuje w życiu religijnym właśnie kalendarz juliański. Stałe święta (ale np. nie Wielkanoc, której data wyliczana jest w nieco inny sposób, a w tym roku wypadnie w tym samym terminie, co u katolików) wypadają wtedy 13 dni po katolickich.

Wigilia Bożego Narodzenia - według tego kalendarza - przypada więc 6 stycznia w kalendarzu gregoriańskim. W tym terminie Boże Narodzenie obchodzą przede wszystkim wierni we wschodniej Polsce, w tym w województwie podlaskim, gdzie są największe w kraju skupiska prawosławnych.

Obrzędy wschodnie

Święta poprzedzał 40-dniowy post, ściśle przestrzegany zwłaszcza przez ostatnie dni przed świętami i w samą Wigilię. W Wigilię niektórzy wierni starają się powstrzymać nawet od picia napojów, aż do spożycia uroczystej, postnej kolacji.

Wierni Kościołów wschodnich mają kilka nazw Wigilii. W zależności od regionu i tradycji, mówią na nią np. nawieczerie, soczelnik lub swiaty wieczer. Nazwa soczelnik pochodzi od „socziwa”, czyli gotowanej pszenicy polewanej miodem (według innych źródeł - soczystej kaszy), która była poprzednikiem kutii, robionej m.in. z maku i miodu, tradycyjnie zawsze obecnej na wigilijnym stole.

Posiłek wigilijny rozpoczyna się od modlitwy i dzielenia prosforą. Prosfora (od greckiego „prosphero” - przynoszę) to chleb liturgiczny używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii. Współcześnie ma kształt małych, mieszczących się w dłoni krążków, po upieczeniu podobnych do malutkich bułeczek.

Wspólnota prawosławna

W Białymstoku, który jest stolicą regionu, gdzie są największe w kraju skupiska prawosławnych, organizacje działające w tym środowisku, m.in. Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Polsce, przeprowadziły zbiórkę żywności do ok. 1,2 tys. paczek, które przed Świętami trafiły do potrzebujących. W miniony piątek prawosławny Ośrodek Miłosierdzia „Eleos” zorganizował też wigilię dla ponad 40 osób bezdomnych, ubogich i samotnych, którymi zajmuje się również na co dzień.

W nocy z poniedziałku na wtorek wierni udadzą się do cerkwi na uroczyste jutrznie i liturgie. W należności od lokalnej tradycji, zaczynają się one późnym wieczorem, o północy lub o godz. 2 nad ranem. W Kościele prawosławnym nie ma zwyczaju budowania szopek, a zamiast nich, w centralnej części świątyni ustawiana jest ikona przedstawiająca scenę narodzenia Chrystusa i krzyż. Świątecznym akcentem są żywe choinki.

Prawosławie jest drugim, co do liczby wiernych, wyznaniem w Polsce. Hierarchowie PAKP liczbę wiernych w kraju szacują na 450-500 tys. W Narodowym Spisie Powszechnym przeprowadzonym w 2021 roku przynależność do Kościoła prawosławnego w Polsce zadeklarowało (pytanie o wyznanie było dobrowolne, można było odmówić na nie odpowiedzi) niecałe 151,7 tys. osób.

Staroobrzędowcy, który również według kalendarza juliańskiego obchodzą Boże Narodzenie, to jedna z najmniejszych w kraju grup religijnych, której liczebność szacowana jest na 1-2 tys. osób. Największe ich skupiska są na Suwalszczyźnie.

Boże Narodzenie według kalendarza juliańskiego obchodzili jeszcze do niedawna również grekokatolicy w Polsce. Jednak od 2023 roku - decyzją hierarchów tego Kościoła - formalnie używa on w roku liturgicznym kalendarza gregoriańskiego i Boże Narodzenie jest przez nich obchodzone już w tym samym terminie, co w Kościele katolickim.

Życzenia Pary Prezydenckiej

Para prezydencka złożyła życzenia prawosławnym i wiernym innych Kościołów wschodnich w Polsce, którzy Boże Narodzenie obchodzą według kalendarza juliańskiego.

Życzenia prezydenta Andrzeja Dudy i jego małżonki Agaty Kornhauser–Dudy zostały dzisiaj opublikowane na oficjalnej stronie internetowej urzędu Prezydenta RP.

Niech w całej naszej ojczyźnie chrześcijanie różnych wyznań odnoszą się do siebie z szacunkiem i życzliwą otwartością, wspierając się nawzajem w służbie i pracy na rzecz dobra wspólnego

— czytamy.

Domy, parafie, cerkwie i monastery chrześcijan tradycji wschodniej opromienia dziś wielka radość, wyrażana w języku cerkiewnosłowiańskim słowami „Christos rażdajetsia” - „Chrystus się rodzi!”

— napisała para prezydencka, życząc, by te święta były „piękne, radosne, spokojne i pogodne” i przyniosły „pokój, odpoczynek i prawdziwe duchowe umocnienie”.

Niech będzie to czas spędzony z najbliższymi, w szczęściu, dostatku i dobrym zdrowiu – a jednocześnie zapowiedź wszelkiej pomyślności w rozpoczynającym się roku 2025

— życzył prezydent z małżonką.

Poprzedzone 40–dniowym postem, obchodzone uroczyście w świątyniach i w domach rodzinnych, zachwycające licznymi dawnymi zwyczajami i obrzędami oraz szczególną wzajemną serdecznością – Święta Narodzenia Pańskiego niosą głęboki pokój i wytchnienie, każą zapomnieć o sporach i troskach, otwierają ludzkie serca na potrzeby innych

— podkreśliła para prezydencka.

CZYTAJ TEŻ:

— Uderzenie w lekcje religii. Protestuje również polska Cerkiew! „Przedłożony projekt jest wyjątkowo niekorzystny i dyskryminujący”

maz/PAP