Szokująca bezradność. Burmistrz nie potrafi uczcić pamięci patriotówSzokująca bezradność. Burmistrz nie potrafi uczcić pamięci patriotów

Ksiądz błogosławiący budynek przy Warszawskiej.webp
Poświęcenie pamiątkowej tablicy na budynku dawnej katowni UB i Gestapo (fot. UM Radzyń Podlaski)
FacebookTwitter

Przez te mury przeszły setki polskich patriotów. Najpierw więzili ich niemieccy okupanci, później komunistyczni oprawcy. W dawnych celach przy ul. Warszawskiej 5A w Radzyniu Podlaskim dawno miało być gotowe miejsce pamięci. Nie jest, bo tamtejszy burmistrz zdaje się ma ważniejsze sprawy na głowie…

Budynek przy ul. Warszawskiej 5A w Radzyniu Podlaskim jest świadectwem zbrodni dwóch totalitaryzmów. W latach 1939–1944 mieścił się tam areszt niemieckiego Gestapo. Po wkroczeniu Sowietów miejsce to przejął komunistyczny aparat bezpieczeństwa. Do 1956 roku funkcjonował tam areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Więziono w nim członków polskiej konspiracji, Żydów i żołnierzy podziemia niepodległościowego. Część osadzonych mordowano, innych wywożono do więzień i obozów. Według ustaleń historyków przez komunistyczny areszt mogło przejść ponad 1700 osób. Na ścianach dawnych cel zachowały się nazwiska, daty, modlitwy i ślady odliczania dni niewoli. Przetrwały również oryginalne drzwi więzienne.

Mimo wyjątkowej wartości historycznej tego miejsca, profesjonalne muzeum wciąż nie powstało.

Kilkanaście lat starań. Muzeum nadal nie ma

Już w 2014 roku prof. Dariusz Magier i fotograf Paweł Żochowski rozpoczęli dokumentowanie więziennych inskrypcji. Rok później podjęto starania o utworzenie muzeum, a w 2016 roku odsłonięto tablicę upamiętniającą ofiary niemieckich i komunistycznych represji.

W 2018 roku udostępniono zwiedzającym jedną z dawnych cel. Rok później przygotowano koncepcję muzeum i podpisano porozumienie pomiędzy miastem a Towarzystwem Nauki i Kultury „Libra”.

Na zabezpieczenie i remont obiektu pozyskano łącznie 350 tys. zł z różnych źródeł, w tym ministerstwa, budżetu miasta i fundacji.

W marcu 2022 roku ówczesny burmistrz Jerzy Rębek przekazał obiekt Radzyńskiemu Ośrodkowi Kultury. Utworzono Izbę Pamięci „Warszawska 5A”, działającą w strukturach ośrodka. Inicjatywę od początku wspierał senator PiS Grzegorz Bierecki a jego fundacja „Kocham Podlasie” przekazywała środki na utworzenie muzeum.

Burmistrz miał przedstawić koncepcję. Województwo wciąż czeka

Ale wtedy zmienił się burmistrz. Jest nim dzisiaj lewicowiec Jakub Jakubowski. W 2024 do rozmów przystąpili przedstawiciele miasta, powiatu radzyńskiego, samorządu województwa lubelskiego i środowiska naukowego.

Rozważano rozwiązanie, w którym województwo przejęłoby zasadniczy ciężar organizacyjny i finansowy, miasto udostępniłoby budynek, a powiat zapewniłby wsparcie organizacyjne.

Jak wynika z odpowiedzi Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego, burmistrz Jakub Jakubowski miał przedstawić w ciągu około sześciu miesięcy propozycję dotyczącą utworzenia muzeum.

Tak się jednak nie stało.

Do dnia dzisiejszego żadna propozycja lub koncepcja w zakresie omawianym ze strony Burmistrza Miasta Radzyń Podlaski nie została przedstawiona

– poinformował urząd marszałkowski, którego stanowisko cytuje „Dziennik Wschodni”.

Starostwo Powiatowe w Radzyniu Podlaskim przedstawia podobnie niepokojący obraz. Według odpowiedzi starosty Szczepana Niebrzegowskiego powiat był gotowy do podpisania porozumienia, ale w dniu planowanego zakończenia uzgodnień miasto zgłosiło potrzebę dalszych konsultacji.

Burmistrz tłumaczy natomiast, że nie uzgodniono ostatecznego modelu organizacyjnego i finansowego przedsięwzięcia.

Muzeum czy miejsce spotkań seniorów?

Jakub Jakubowski przyznaje, że ostateczna koncepcja muzeum nie została zatwierdzona. Burmistrz opowiada się za utworzeniem większej instytucji z główną siedzibą w Pałacu Potockich, której częścią byłaby Warszawska 5A. Argumentuje, że takie rozwiązanie pozwoliłoby ograniczyć koszty administracyjne i stworzyć spójną opowieść o historii miasta. Nie przedstawiono jednak formalnej analizy porównującej koszty obu wariantów.

Władze miasta rozważają równocześnie inne sposoby wykorzystania dawnej katowni.

Jednym z pomysłów było utworzenie Społecznego Centrum Miejskiej Odporności, łączącego funkcje historyczne, edukacyjne i szkoleniowe. Projekt nie uzyskał jednak dofinansowania.

Najnowsza propozycja zakłada urządzenie w budynku przestrzeni dziennej aktywności i integracji osób starszych. Miałyby się tam odbywać spotkania, zajęcia edukacyjne, rehabilitacyjne i międzypokoleniowe.

Izba Pamięci bez badań i nowych eksponatów

Niepokojąco wygląda również obecne funkcjonowanie Izby Pamięci „Warszawska 5A”.

Jak poinformowała Marta Sidorowicz, dyrektor Radzyńskiego Ośrodka Kultury, placówka nie posiada odrębnego budżetu ani wyodrębnionych etatów. Zwiedzanie odbywa się bezpłatnie, ale wyłącznie po wcześniejszym zgłoszeniu. Nie ma stałych godzin otwarcia. Ośrodek nie prowadzi nawet osobnej ewidencji odwiedzających. Jeszcze poważniejsze są informacje dotyczące działalności naukowej.

W tym okresie nie prowadzono odrębnych programów badawczych ani dokumentacyjnych, nie zlecano też specjalistycznych ekspertyz konserwatorskich dotyczących zachowanych inskrypcji. Nie podejmowano również odrębnych działań związanych z pozyskiwaniem nowych eksponatów

 – poinformowała dyrektor ROK, odnosząc się do okresu od listopada 2024 roku.

źr. wPolityce.pl za "Dziennik Wschodni"

 

FacebookTwitter

Czekamy na Wasze maile z uwagami i komentarzami: [email protected]. Dołącz do naszej społeczności, wykup dostęp do STREFY PREMIUM. Subskrybuj
To najlepsza forma wsparcia naszych mediów.

Jak wesprzeć telewizję wPolsce24?

Zachęcamy do:

  • dokonywania wpłat przez stronę wesprzyj.wpolsce24.tv
  • lub przekazania darowizny bezpośrednio na rachunek bankowy: 69 1020 4900 0000 8202 3036 2577 (odbiorca: Fratria SA, tytuł przelewu: Darowizna)
  • oglądania wPolsce24 jak najczęściej i jak najdłużej
  • mówienia o nas innym, żeby telewizja wPolsce24 zyskiwała coraz więcej wiernych Widzów

Przetwarzamy dane osobowe Darczyńców zgodnie z informacją w linku.

Redaktor Naczelny:
Łukasz Wróblewski
Zespół:
Joanna Jaszczuk, Adam Kacprzak, Tomasz Karpowicz, Robert Knap, Adam Stankiewicz, Kamil Kwiatek, Natalia Wierzbicka, Adrian Siwek, Adam Bąkowski, Sławomir Cedzyński.
Autorzy:
Wojciech Biedroń, Jacek Karnowski, Marzena Nykiel, Goran Andrijanić, Marek Budzisz, Jerzy Jachowicz, Grzegorz Górny, Aleksandra Jakubowska, Stanisław Janecki, Dorota Łosiewicz, Dariusz Matuszak, Andrzej Potocki, Marek Pyza, Aleksandra Rybińska, Marcin Wikło, Piotr Gursztyn, Jerzy Szmit.