Historyk: Niemcy nie chcieli ścigać sprawców zbrodni IIWŚHistoryk: Niemcy mieli problem ze ściganiem zbrodniarzy wojennych. Przed sądami stawali tylko prześladowcy innych Niemców

„Niemcy przez długi czas mieli problem ze ściganiem nazistowskich sprawców. Zaraz po wojnie to dawni wojenni przeciwnicy robili to za nich - i owszem, to było też wygodne, bo sami nie musieli się tym zajmować” - powiedział PAP niemiecki historyk prof. Stephan Lehnstaedt z Uniwersytetu Touro w Berlinie.

Instytut Pileckiego w Berlinie zorganizował w tym tygodniu dyskusję o książce Filipa Gańczaka „Jan Sehn und die Ahndung der Verbrechen von Auschwitz” (Jan Sehn i kara za zbrodnie Auschwitz).

Jan Sehn - siła napędowa prawnego karania niemieckich zbrodni w Polsce

Jan Sehn ma w Polsce podobne znaczenie dla prawnego rozliczenia zbrodni nazistowskich, jak Fritz Bauer w Republice Federalnej Niemiec. Sehn był siłą napędową prawnego karania niemieckich zbrodni w Polsce. Jako przewodniczący Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie przesłuchiwał wielu narodowych socjalistów poddanych ekstradycji do Polski, w tym Amona Goetha, Rudolfa Hoessa i Marię Mandl - przypomniał berliński oddział Instytutu Pileckiego.

We frankfurckim procesie oświęcimskim Sehn odegrał ważną rolę, gdyż dzięki jego pośrednictwu mogło dojść do wizji lokalnej w Auschwitz i delegacji sądowej na miejsce zbrodni - co w klimacie politycznym zimnej wojny było czymś niezwykłym.

Książka Filipa Gańczaka

W opublikowanej przez „Sueddeutsche Zeitung” (SZ) recenzji prof. Stephan Lehnstaedt, który jest profesorem studiów nad Holokaustem i studiów żydowskich na Uniwersytecie Touro w Berlinie, zwrócił uwagę, że wydana niedawno w Niemczech książka Gańczaka jest „drobiazgowo zrekonstruowanym i bardzo czytelnym” opisem życia Jana Sehna. Sehn od 1945 „roku forsował kompleksowe śledztwa w sprawie brutalnych zbrodni narodowosocjalistycznych”.

Ten wczesny start i wysoce profesjonalna praca (…) spowodowały, że do dziś największa liczba niemieckich sprawców została skazana w Polsce - a nie w Niemczech

— zauważył Lehnstaed na łamach SZ.

„Niemcy przez długi czas mieli problem ze ściganiem nazistowskich sprawców”

Na pytanie PAP dlaczego tak wielu niemieckich sprawców zbrodni uniknęło sprawiedliwej kary w swoim kraju prof. Lehnstaedt powiedział, że „Niemcy przez długi czas mieli problem ze ściganiem nazistowskich sprawców. Zaraz po wojnie to dawni wojenni przeciwnicy robili to za nich - i owszem, to było też wygodne, bo sami nie musieli się tym zajmować. Przed sądem w Niemczech stanęli tylko ci sprawcy, którzy - przed 1939 rokiem - prześladowali innych Niemców; to było wydarzenie czysto niemieckie”.

Niemieckie zbrodnie systematycznie ścigane dopiero od lat 60

Historyk zwrócił uwagę, że „niemieckie zbrodnie poza granicami Niemiec i wobec nie-Niemców były systematycznie ścigane dopiero od lat 60. W tym czasie wielu świadków już nie żyło, a skazać można było tylko za zabójstwo lub pomocnictwo w zabójstwie - dlatego wielu sprawców uniknęło kary. Dopiero w ostatnich dziesięciu latach zmieniła się w Niemczech interpretacja prawna; od tego czasu obecność w obozie koncentracyjnym jest już +pomocnictwem w zabójstwie+, a więc zasługuje na karę”.

50 lat temu taka zmiana „faktycznie by coś zmieniła i miałaby sens” - przyznał prof. Lehnstaed. Ale w latach 60-tych „nie było to społecznie możliwe, ponieważ oznaczałoby to zmierzenie się z własną winą, z winą społeczną większości społeczeństwa, które samo żyło w czasach reżimu nazistowskiego. Oczywiście dzisiaj już tak nie jest, a więc zmiana orzecznictwa jest również znakiem innego dzisiejszego społeczeństwa niemieckiego”.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

— Biznes tylko „aryjski”. Tak grabili Niemcy. W 1933 r. działało 100 tys. żydowskich biznesów, do 1945 nie przetrwało ani jedno

— NASZ SONDAŻ. Polacy konsekwentnie popierają zabiegi w sprawie reparacji za niemieckie zbrodnie. „Działania muszą być konsekwentne”

— Ambasador Pawłoś dla „Welt am Sonntag”: Niemieckie zbrodnie wojenne nie ulegają przedawnieniu. Sprawa reparacji nie jest zamknięta

rdm/PAP