Archeolodzy znaleźli narzędzia sprzed 10 tys. lat i ceramikę z IX w. na terenie dawnego grodziska podczas wakacyjnych wykopalisk

Podczas wakacyjnych wykopalisk archeologicznych na Grodzisku w Wodzisławiu Śląskim odkryto narzędzia krzemienne pochodzące z okresu schyłkowego paleolitu i mezolitu, czyli sprzed nawet 10 tysięcy lat, a także ceramikę datowaną na IX wiek naszej ery. Badacze starają się ustalić, jak długo istniał dawny gród i jaką pełnił funkcję w regionie. „To dopiero początek poznawania jego wielowiekowego dziedzictwa” - podkreśla dyrektor Muzeum w Wodzisławiu Śląskim, Sławomir Kulpa.

Badania archeologiczne trwają cały czas

W informacji wodzisławskiego muzeum podano, że badania przeszłości wodzisławskiego Grodziska trwają przez cały rok, jednak wakacje to najdogodniejszy czas do prowadzenia wykopalisk. Rozpoczęte w ub. roku i kontynuowane teraz prace w terenie mają trwać od lipca do września.

Jak przekazał dyrektor Muzeum w Wodzisławiu Śląskim Sławomir Kulpa, archeolodzy odkryli tam już m.in. narzędzia krzemienne i inne półfabrykaty z okresu schyłkowego paleolitu i mezolitu, czyli nawet sprzed 10 tys. lat. Nadal szukają jednak odpowiedzi m.in. kiedy powstał i jak działał dawny gród na Grodzisku.

Dziś wiemy, że gród istniał tu w IX w., co potwierdzają badania radiowęglowe, ale obecność człowieka stwierdzono tu już o wiele wcześniej, w okresie schyłkowego paleolitu i mezolitu. Specyficzne ukształtowanie terenu sprawiło, że człowiek mógł stąd kontrolować okolicę, uprawiać rolę, hodować zwierzęta czy prowadzić polowania

— wyjaśnił dyrektor.

Nie wiemy, jak długo gród był zamieszkiwany. Dzisiaj wydaje się, że nie był to zbyt długi okres. Nie znajdujemy potwierdzenia na użytkowanie tego miejsca w kolejnych wiekach. Ślady raczej sporadycznej obecności człowieka pochodzą dopiero z przełomu XV i XVI w. oraz z czasów późniejszych

— zastrzegł Kulpa.

Trzysta lat później, półtora kilometra dalej na północny-zachód powstało lokacyjne miasto, którym jest dzisiejszy Wodzisław. Jednak według aktualnej wiedzy założyła je w znacznej mierze inna grupa społeczna, niż autochtoniczna ludność słowiańska, żyjąca wcześniej na Grodzisku.

Byli to najprawdopodobniej koloniści z zachodniej Europy lub z Czech i Moraw. Byli rzemieślnikami i wprowadzili inny model osadniczy. Proces lokacji miasta wiązał się z wydaniem szeregu aktów legislacyjnych, stopniowo rozszerzających obowiązywanie prawa niemieckiego na daną osadę.

Kierownik badań archeolog Adrian Podgórski uściślił, że właściwe prace archeologiczne na Grodzisku poprzedziły analiza danych z lotniczego skanowania terenu i kwerenda źródeł historycznych, w tym kartograficznych.

Teraz widzimy, że teren dzisiejszego Grodziska był różnie wykorzystywany gospodarczo. Wiemy, że oprócz istniejącego co najmniej od końca XVI w. młyna czy folwarku, na dość dużym terenie funkcjonowały stawy rybne w charakterystycznym układzie łańcuszkowym, po których ślady są widoczne w postaci licznych grobli

— wyjaśnił archeolog.

Dodatkowe badania nieinwazyjne, wykonane przed dra. Mirosława Furmanka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego wskazały, że na majdanie dawnego grodu znajdują się starsze struktury ziemne. Dlatego właśnie w tym miejscu prowadzone są wykopaliska

— podkreślił Podgórski.

Badacze szukają w kilku miejscach

W pracach na terenie grodziska specjaliści założyli kilka wykopów we wschodniej i centralnej części majdanu (centralnej części założenia). Do tej pory udało się tam odkryć przede wszystkim obiekt związany z istniejącą tam zabudową naziemną. Pobrano próbki do analiz laboratoryjnych.

Znaleziono też fragmenty ceramiki datowane wstępnie na IX w. i być może początek X w. Ceramika jest związana z pobytem w tym miejscu ludności słowiańskiej. Podobną ceramikę znaleziono w pobliskim, niemal sześciohektarowym grodzisku w Lubomi.

Dyrektor Kulpa zaznaczył, że dzięki dotacji przyznanej przez miasto badania archeologiczne na terenie dużego i historycznie wielowątkowego obszaru Grodziska kontynuowane są od dwóch sezonów.

Za nami wiele ciekawych odkryć, ale już mamy zbadany mały wycinek historii tego miejsca. Aby rozpoznać lepiej jego przeszłość konieczne jest założenie większej liczby wykopów, które pozwoliłyby nam poznać tajemnice żyjących tu przodków

— stwierdził Kulpa.

Grodzisko jest dziś kompleksem leśnym, będącym historyczną częścią obecnego Wodzisławia Śląskiego. Jego historię próbowali zgłębić już XIX-wieczni kronikarze i badacze, wśród nich Franz Henke, rektor miejscowej szkoły i autor pierwszej miejskiej kroniki.

Jak zrelacjonował dyrektor muzeum, Henke uznał, że Wodzisław powstał za czasów księcia piastowskiego Władysława Hermana, czyli na przełomie XI i XII w. Od imienia tego władcy miała się wziąć nazwa miasta.

Według legendy gród miał być zaatakowany przez hordy Tatarów zmierzających na Racibórz w 1241 r. Broniący się mieszkańcy mieli użyć fortelu, który sprawił, że Tatarzy utonęli w bagnach u podnóża grodu.

Według kronikarza na terenie Grodziska istniał zamek, a osadnictwo w tym miejscu trwało do końca XV w. Ostatnim właścicielem zamku był książę Jan III Starszy, zmarły w 1483 r., którego rezydencję miał zniszczyć w 1473 r. król węgierski Maciej Korwin.

W 1879 r. dwaj naukowcy: Rudolf Hirsch i Rudolf Stöckel zidentyfikowali wodzisławskie grodzisko w terenie. Powstał wtedy plan obiektu z opisami topograficznymi oraz przekrojami wałów i opisem historycznym.

Badacze stwierdzili, że są to pozostałości dawnego grodu, który miał 113 m długości i 66 m szerokości. Ich zdaniem gród istniał już w okresie panowania Bolesława Chrobrego i w 1241 r. miał być zniszczony przez wojska tatarskie

— zrelacjonował dyrektor muzeum.

W 2000 r. historia Grodziska zainteresowała kolejne pokolenie badaczy. Razem z dr. Furmankiem wodzisławscy specjaliści wykonali następnie wykop sondażowy przez wał, a w koronie wału odkryli węgle drzewne, polepę oraz wiór krzemienny. Po badaniach wydawało się, że obiekty pochodzą z okresu od XIV do XVII w.

Dyrektor Kulpa zastrzega dzisiaj, że wcześniejsze hipotezy w większości jednak nie potwierdzają się, co wykazują trwające badania. Wykopaliska, jeśli pogoda pozwoli, będą prowadzone do września. Potem naukowcy będą opracowywali pozyskane materiały.

xyz/PAP