Wraz z nadejściem zimy kwestia cen energii rozgrzewa myśli tysięcy Polaków. Sytuacja międzynarodowa sprawiła, że koszty energetyczne stale rosną, jednak Polacy nie są zostawieni sami sobie – interwencje polskiego rządu skutecznie chronią nas przed wzrostami cen. Jakie instrumenty wprowadził rząd i jak z nich skorzystać?

Obecny kryzys inflacyjny ma ściśle surowcowy charakter – wzrost cen surowców energetycznych na światowych rynkach, wywołany atakiem Rosji na Ukrainę, spowodował wielkie niepokoje. Także w Polsce. Sytuacji nie poprawiają alarmistyczne przekazy medialne sugerujące, jakoby Polaków czekało marznięcie we własnych domach wskutek zbyt wysokich cen energii i gazu, które mają być rzekomo dyktowane przez koncerny energetyczne.

Wysokość cen energii nie zależy jednak od kaprysu władz koncernów energetycznych czy administracji rządowej, lecz jest efektem sytuacji rynkowej oraz zewnętrznych czynników. Wojna na Ukrainie spowodowała kryzys energetyczny i surowcowy na niespotykaną skalę, zaś rosnące koszty zakupu uprawnień do emisji CO2 (EUA) w systemie EU ETS także dołożyły swoje.

Na szczęście polski rząd zareagował na sytuację szybko i racjonalnie, kreując programy adresowane do zwykłych obywateli.

Co i dla kogo?

Warto wskazać na funkcjonujące już programy, takie jak Mój Prąd albo Czyste Powietrze. Inicjatywy te pozwalają uzyskać wsparcie na wymianę pieca czy instalację fotowoltaiki. A jeśli nadal z jakichś przyczyn musimy palić węglem, rząd wprowadził tzw. dodatek węglowy, dzięki któremu otrzymamy zasilenie domowego budżetu kwotą 3 tys. zł, właśnie na zakup węgla lub paliwa węglopochodnego. Od dłuższego już czasu działa też tarcza antyinflacyjna, która poprzez obniżenie stawki VAT na gaz ziemny z 23 proc. do 0 proc., na ciepło do 5 proc., a poprzez obniżenie akcyzy i stawki VAT na paliwa i energię elektryczną z 23 proc. na 5 proc., przełożyła się na znaczną obniżkę rachunków.

Obniżony VAT to nie koniec walki o obniżenie rachunków. Kolejnym rozwiązaniem jest zniesienie tzw. obliga giełdowego. Działanie to uniezależnia spółki energetyczne od cen na Towarowej Giełdzie Energii, na której ceny w przeszłości bywały już rekordowo wysokie. Dzięki zniesieniu obliga spółki będą wreszcie mogły zawierać bezpośrednie umowy, a to z kolei przełożyć się może na kolejne obniżki rachunków.

To nie jest ostatnie słowo rządu! Nie tak dawno wdrożono tzw. mechanizm maksymalnej ceny energii. Ta uzasadniona interwencja rządowa w rynek sprawia, że małe i średnie przedsiębiorstwa oraz inne uprawnione podmioty mogą złożyć oświadczenie do swojego dostawcy energii, by z tej maksymalnej ceny skorzystać. Wszystko to w ramach Tarczy Solidarnościowej.

Zgodnie z przepisami jednostki samorządu terytorialnego oraz odbiorców wrażliwych obowiązuje maksymalna stawka w wysokości 785 zł/MWh (cena ta nie zawiera podatku akcyzowego oraz podatku VAT). By skorzystać z mechanizmu ceny maksymalnej od 1 grudnia 2022 r., odbiorcy uprawnieni – z wyjątkiem odbiorców w gospodarstwie domowym – musieli złożyć do Enei oświadczenie o spełnieniu warunków pozwalających uznać ich za odbiorcę uprawnionego w terminie do 30 listopada 2022 r. Przekroczenie tego terminu powoduje, iż cena maksymalna będzie zastosowana dla odbiorcy uprawnionego od kolejnego miesiąca po miesiącu, w którym złoży on swoje oświadczenie.

Innym wsparciem jest zamrożenie cen prądu dla gospodarstw domowych. Co istotne – o ile w wypadku opisanego wcześniej limitu przedsiębiorcy muszą składać wnioski, to jak czytamy na stronie Enea: „Odbiorcy uprawnieni do zamrożenia cen energii w 2023 r. z limitem 2000 kWh nie składają żadnych dokumentów do sprzedawcy (żadnych wniosków, oświadczeń, załączników). Sprzedawca sam dokona właściwego rozliczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami”. Oświadczenia natomiast powinny składać osoby uprawnione posiadające orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, których roczny limit zużycia energii wynosi do 2600 kWh oraz klienci posiadający Kartę Dużej Rodziny albo prowadzący gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej, których limit zużycia energii wynosi do 3000 kWh rocznie. Więcej na stronie: www.enea.pl/zamrozenie-cen.

Arkady Saulski