Co się stało z SAFE? Koszt wielkiej pożyczki drastycznie wzrósł

Polska zaciąga gigantyczny unijny dług na modernizację armii, ale jego ostateczny koszt gwałtownie rośnie. Choć kwota pożyczki SAFE w euro nie zmieniła się ani o centa, w przeliczeniu na naszą walutę zadłużenie wzrosło w pół roku o około 8 miliardów złotych. To jednak nie koniec złych wiadomości. Ministerstwo Finansów ujawniło nowe dane dotyczące oprocentowania, które również poszło w górę.

W ramach unijnego instrumentu SAFE (Security Action for Europe) Polska ma otrzymać łącznie 43,7 mld euro przeznaczonych na finansowanie programów obronnych i zakup uzbrojenia. Nominalna wartość pożyczki w europejskiej walucie pozostaje stała, jednak jej realny ciężar dla polskiego budżetu zależy bezpośrednio od notowań złotego.

Pod koniec maja, w momencie podpisywania pierwszych umów, kurs euro wynosił około 4,21 zł, co przekładało się na dług rzędu 184 mld zł. Jesienna fala osłabienia polskiej waluty – wywołana m.in. niepokojem rynków o stan finansów publicznych oraz sytuację polityczną w kraju – wywindowała notowania euro z poziomu 4,33–4,35 zł we wrześniu do nawet 4,42 zł na przełomie października i listopada.

Przy kursie rzędu 4,40 zł za euro wartość zobowiązania wynosi już około 192 mld zł. Oznacza to wzrost długu o ok. 8 mld zł w zaledwie kilka miesięcy – kwotę porównywalną z rocznymi budżetami największych polskich miast czy kosztownymi programami osłonowymi.

Przestrzegałem, że może się tak stać. Od początku mówiłem, że na miejscu ministra finansów należałoby zabezpieczyć kurs walutowy

– komentuje analityk Domu Inwestycyjnego Xelion, Piotr Kuczyński.

Oprocentowanie znowu w górę

Równolegle z kursem walutowym rosną koszty samej obsługi pożyczki. Oprocentowanie środków z SAFE nie jest stałe – ustala się je na rok i aktualizuje na podstawie zmian w koszyku obligacji emitowanych przez Komisję Europejską w poszczególnych półroczach.

Jak wynika z danych przekazanych przez Ministerstwo Finansów, stawki sukcesywnie rosną. Szacowany koszt finansowania, gdy rząd pracował nad programem w 2025 r., wynosił 3,17 proc. Po kolejnej aktualizacji było już 3,32 proc. Z kolei według oficjalnego raportu Komisji Europejskiej średni koszt finansowania w pierwszym półroczu 2026 r. wyniósł 3,40 proc.

Ile naprawdę wyniosą odsetki? Rachunek rośnie o miliardy

Zmiana oprocentowania bezpośrednio przekłada się na wysokość przyszłych rat spłacanych przez podatników. Wyliczenia kosztów odsetkowych w całym okresie kredytowania pokazują wyraźną różnicę. Przy stawce 3,17 proc. odsetki miały wynieść 38,8 mld euro. Jednak już przy stawce 3,32 proc. rosły do 40,6 mld euro. Aktualna stawka 3,40 proc. sięgają już 41,6 mld euro.

Względem pierwotnych założeń koszty odsetek wzrosły o 2,8 mld euro, co przy kursie 4,40 zł daje ponad 12 mld zł dodatkowego obciążenia. Sam ostatni skok stawki (z 3,32 proc. do 3,40 proc.) podbił koszt odsetek o blisko miliard euro, czyli niespełna 4,4 mld zł.

Dlaczego rząd wybrał SAFE? Na wolnym rynku byłoby jeszcze drożej

Mimo wyraźnego wzrostu kosztów Ministerstwo Finansów podkreśla, że instrument unijny nadal pozostaje dla Polski bardziej opłacalny niż samodzielne pożyczanie pieniędzy na rynkach finansowych. Wyjaśniono, że wynika to z wyższej wiarygodności kredytowej Unii Europejskiej oraz znacznie większej płynności emisji unijnych obligacji w euro.

Choć pożyczka unijna pozostaje rozwiązaniem tańszym od rynkowego, brak zabezpieczenia kursu walutowego i coroczne podwyżki stóp w Brukseli sprawiają, że ostateczny rachunek za modernizację polskiej armii będzie znacznie wyższy, niż pierwotnie zakładano.

źr. wPolityce.pl za money.pl/ Fakt.pl