"Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych - zabójstw w lipcu 1945 roku około 600 osób zatrzymanych podczas tzw. "obławy augustowskiej"

Komunikat prasowy dotyczący skierowanego do Prokuratury Generalnej Federacji Rosyjskiej wniosku o pomoc prawną w sprawie karnej

Instytut Pamięci Narodowej Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznych będących nadto zbrodniami przeciwko ludzkości w postaci zabójstw w lipcu 1945 roku, w nieustalonym miejscu około 600 osób zatrzymanych na terenie powiatów augustowskiego, suwalskiego, sokólskiego, województwa podlaskiego, podczas tzw. „Obławy Augustowskiej” dokonanej przez żołnierzy Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” Trzeciego Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej, przy współudziale funkcjonariuszy polskich organów Bezpieczeństwa Publicznego, funkcjonariuszy polskich organów Milicji Obywatelskiej oraz żołnierzy Pierwszej Armii Wojska Polskiego – to jest o czyny z artykułu 118 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks Karny.

W toku śledztwa ustalono, iż w Centralnym Archiwum Federalnej Służby Bezpieczeństwa w Moskwie przechowywany jest szyfrotelegram Naczelnika Głównego Wydziału Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Wiktora Abakumowa, numer 25871, w którym informuje on Ławrentija Berię o ilości broni zabranej członkom Armii Krajowej oraz, że zatrzymano dowódcę, Polaka o nazwisku Krupiński, urodzonego w 1906 roku, pseudonim „Grom”.

Szymon Krupiński, syn Antoniego i Karoliny, urodzony w dniu 16.04.1906 roku w Staroświęcianach, figuruje na opracowanej przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku, liście osób zaginionych w „Obławie Augustowskiej”. W toku śledztw ustalono nadto, iż osobami odpowiedzialnymi za przeprowadzenie likwidacji zatrzymanych obywateli polskich, członków Armii Krajowej byli zastępca szefa Głównego Dowództwa Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich generał – major Iwan Iwanowicz Gorgonow oraz szef Dowództwa Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Trzeciego Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej generał – lejtnant Paweł Wasiljewicz Zelenin.

Ustalono, że Iwan Iwanowicz Gorgonow, narodowości rosyjskiej, urodził się w 1903 roku i zmarł w 1994 roku, od 1925 roku do 1927 roku był żołnierzem Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, w okresie od 1943 roku do 1946 roku był naczelnikiem Pierwszego Wydziału Głównego Dowództwa Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, od dnia 26 lipca 1943 roku był generałem-majorem, w okresie od 1946 roku do 1951 roku był naczelnikiem Urzędu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Obwodu Moskiewskiego, postanowieniem z dnia 23 listopada 1954 roku, numer 2349-1118ss Rady Ministrów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich został pozbawiony stopnia generała jako niegodny stopnia generała za zdyskredytowanie się w okresie pracy w organach bezpieczeństwa państwowego, a od 1956 roku pracował na stanowisku zastępcy kierownika Zjednoczenia numer 12 „Mosstroj”.

Ustalono w śledztwie, że Paweł Wasiljewicz Zelenin, narodowości rosyjskiej, urodził się w 1902 roku i zmarł w 1965 roku, od 1918 roku był żołnierzem Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, od 1941 roku pracował w kierowniczych organach kontrwywiadu wojskowego, od 26 maja 1943 roku był generałem – lejtnatem, w okresie od 1944 roku do lipca 1945 roku był szefem Dowództwa Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Trzeciego Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej, od sierpnia 1945 roku był szefem Dowództwa Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” przy Ludowym Komisariacie Obrony - Dowództwa Kontrwywiadu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Grupy Radzieckich Wojsk w Niemczech, w grudniu 1948 roku przeniesiony został do rezerwy, w październiku 1951 roku został aresztowany za działalność wywrotową w organach Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego, w dniu 23 sierpnia 1952 roku Kolegium Specjalne Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, na podstawie artykułu 58-1 „b” Kodeksu Karnego Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, skazało go na przymusowe leczenie z izolacją. Zwolniono go w dniu 15 maja 1954 roku, a postanowieniem z dnia 3 grudnia 1954 roku, numer 2395-1145ss Rady Ministrów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich został on pozbawiony stopnia generała jako niegodny stopnia generała za zdyskredytowanie się w okresie pracy w organach bezpieczeństwa państwowego.

Ponadto według informacji zawartej w piśmie z dnia 4 stycznia 1995 roku, numer 5uw/1296/94 Prokuratury Generalnej Federacji Rosyjskiej Głównej Prokuratury Wojskowej, podczas operacji wojskowej przeprowadzonej w dniach od 12 do 19 lipca 1945 roku na terenie województwa podlaskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, przez żołnierzy Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz” Trzeciego Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej zatrzymano ponad 7000 polskich i litewskich obywateli, 592 obywateli polskich aresztowano, wobec 575 osób wszczęto postępowania karne oraz prowadzono śledztwo, sprawy karne jednakże nie zostały wniesione do sądu.

W dniu 1 grudnia 2011 roku Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku wysłała do Prokuratury Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej wniosek uzupełniający o udzielenie pomocy prawnej przez Prokuraturę Generalną Federacji Rosyjskiej. W tym wniosku o pomoc prawną prokuratorzy IPN proszą o nadesłanie do akt śledztwa urzędowego odpisu telegramu numer 25871 Wiktora Abakumowa i wskazują, w jakim to konkretnie zespole archiwalnym ten dokument jest przechowywany w Centralnym Archiwum Federalnej Służby Bezpieczeństwa w Moskwie przy ulicy Bolszaja Łubianka 2. Oprócz tego prokuratorzy IPN proszą stronę rosyjską o nadesłanie do akt śledztwa urzędowych odpisów materiałów wszczętych i przeprowadzonych śledztw wobec osób zatrzymanych podczas „Obławy Augustowskiej”, śledztw wymienionych w piśmie z dnia 4 stycznia 1995 roku, numer 5uw/1296/94 Prokuratury Generalnej Federacji Rosyjskiej Głównej Prokuratury Wojskowej oraz urzędowych odpisów akt osobowych jak i aktów zgonów Iwana Gorgonowa, Pawła Zelenina. Informuję, iż strona rosyjska do dnia dzisiejszego nie odpowiedziała na wniosek z dnia 14.06.2011 roku Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku o pomoc prawną w postaci nadesłania do akt śledztwa urzędowego odpisu szyfrotelegramu numer 25212 Wiktora Abakumowa, datowanego na 21 lipca 1945 roku, w którym informuje on Ławrentija Berię o planowanej likwidacji 592 osób, zatrzymanych w rejonie Puszczy Augustowskiej na terenie Polski.

Naczelnik OKŚZpNP w Białymstoku
Zbigniew Kulikowski