Marek Jurek dla wPolityce.pl o tradycji 3 Maja. Czy Polacy są godni być narodem? Czy naprawdę chcą mieć państwo narodowe?

Tradycja 3 Maja

Konstytucji Majowej nie czcimy dla jej trwałości. Obowiązywała jedynie rok. Na emigracji nawiązywał do niej obóz Księcia Adama, ale nikt nie przypisywał jej ważności w sensie prawnym. Adam Mickiewicz uważał, że za daleko odchodziła od polskiej tradycji. W czym zawierała się jej wielkość?

Wprowadzała dziedziczność tronu, gwarantując narodowi stałość suwerennej władzy. Budowała monarchię narodową, stanowiąc, że tylko polski królewicz może objąć tron bezpośrednio - włączenie niepolskiego księcia do dynastii, w wypadku dziedziczenia tronu przez królewską córkę, wymagało zgody przedstawicielstwa narodowego. A zmiana dynastii - ponownego wyboru. Konstytucja potwierdzała też wolę obrony Ojczyzny, wyrastając z decyzji Sejmu Czteroletniego o wzmocnieniu wojska.

W Bogu uznawała źródło władzy, a w religii katolickiej - prawdę. Tolerancję i szacunek dla mniejszości wyznaniowych traktowała jako nakaz miłości bliźniego. Po odzyskaniu niepodległości papież Pius XI (ten sam, który jako nuncjusz pozostał w atakowanej przez bolszewików i opuszczonej przez korpus dyplomatyczny Warszawie) ustanowił w jej rocznicę uroczystość Matki Bożej Królowej Polski. Kazał tego dnia czytać w kościołach słowa Zbawiciela J 19,26-27 -przypominając Polakom, że mieli i będą mieli Matkę nawet w największych doświadczeniach.

Tradycja liberalna widzi w Konstytucji Majowej pierwszą pisaną konstytucję w Europie, konserwatyści - zachowanie ducha niepisanej Konstytucji dawnej Rzeczypospolitej, mimo nadania jej nowoczesnej formy. W tej Konstytucji -jak właśnie we wspólnocie narodu - zbiegły się więc różne tradycje. Przede wszystkim stała się jednak świadectwem woli niepodległości, woli zachowania państwa z jego atrybutami i prerogatywami, państwa zdolnego do prowadzenia polityki narodowej. Napoleon miał w niej gotową odpowiedź na pytanie, które postawił piętnaście lat po jej uchwaleniu: czy Polacy są godni być narodem? Czy chcą naprawdę mieć państwo narodowe? Dziś to pytanie cały czas stoi przed nami, w czasach forsownej federalizacji Europy jeszcze bardziej. Oby nasze pokolenie znajdowało w majowym święcie zachętę, by na pytanie to udzielać mocnej, jednoznacznej odpowiedzi. Czego Wszystkim nam życzę.